Kabinet: informeren Kamer kon beter

Het kabinet geeft toe dat de informatievoorziening aan de Tweede Kamer in de periode voor de Amerikaanse inval in Irak beter had gekund. Dat blijkt uit de kabinetsreactie dinsdag op het Irakrapport van de commissie Davids. Het kabinet stelt dat het kritisch naar zichzelf heeft gekeken en lering zal trekken uit de bevindingen van de commissie Davids.  Het neemt de belangrijkste conclusies over, maar met een zekere reserve.

Terugkijkend meent het kabinet dat ,,het beter was geweest wanneer de communicatie met de Kamer meer inzicht had geboden in enerzijds de beschikbare informatie van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten en van de wapeninspecteurs en anderzijds in de vertaling daarvan''.

De Amerikanen vroegen Nederland in de maanden voor de inval ook om aanvullende bijdragen. Het kabinet vindt nog steeds dat er ,,geen rechtsplicht'' bestond om dat aan de Kamer te melden, maar het had wel ,,van wijsheid getuigd'' als het wel vertrouwelijk aan de Kamer was gemeld.

Lees de kabinetsreactieop het rapport van de commissie Davids

Lessen trekken

Het kabinet stelt dat het kritisch naar zichzelf heeft gekeken en lering zal trekken uit de bevindingen. Zo mag voortaan informatie van buitenlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten niet rechtstreeks naar ministeries mag gaan. De Nederlandse veiligheidsdiensten AIVD of MIVD moeten die als eerste onder ogen krijgen.

Informatie van de AIVD en de MIVD moet op een goede manier worden verwoord in beleidsnotities en in brieven aan het parlement. De diensten moeten hiermee kunnen instemmen.

Het kabinet denkt vaker en meer specifieke informatie vertrouwelijk aan het parlement te kunnen geven en ambtelijke notities of afwijkende meningen over belangrijke onderwerpen moeten de politieke leiding bereiken.

Een adequaat volkenrechtelijk mandaat is vereist bij deelname aan een missie met Nederlandse militairen. Dit geldt expliciet ook voor het geven van alleen politieke steun aan andere landen die vergelijkbare missies ondernemen. Buitenlandse Zaken stelt een volkenrechtelijk adviseur aan.

Het kabinet zal de Tweede Kamer over de inzet van de krijgsmacht zo veel mogelijk inlichten en het kabinet wil met de Eerste en Tweede Kamer overleggen over het spanningsveld tussen de afstemming binnen het kabinet en de wens van de Kamers om snel informatie te krijgen.

Eerste reactie Balkenende

Het kabinet heeft bijna een maand over de gezamenlijke reactie nagedacht, nadat een eerste reactie van premier Jan Peter Balkenende zeer slecht was gevallen bij de PvdA. De premier nam daarin volgens de PvdA te veel afstand van de conclusies van Davids.

Dat eerste conflict werd opgelost door te stellen dat 'Davids' voor het kabinet 'leidend' zou zijn en dat met de kennis van nu ,,een adequater volkenrechtelijk mandaat nodig zou zijn geweest'' voor de inval in Irak.

Oppositie niet tevreden

Balkende buigt diep voor de PvdA. Dat is de eerste conclusie van PVV-leider Geert Wilders. Hij stelt dat de PvdA het CDA op de knieën heeft gekregen. De PVV heeft na lezing van de brief over het Irakrapport nog vragen, onder meer over het volkenrechtelijk mandaat dat nodig was voor de inval in Irak, de regierol van minister-president Jan-Peter Balkenende en het gebruik van informatie door veiligheidsdiensten.

GroenLinks is niet tevreden. Volgens fractievoorzitter Femke Halsema verbindt het kabinet geen politieke conclusies aan ,,gemaakte fouten'' en dat vindt ze onacceptabel. Halsema vindt dat premier Balkenende zich er niet vanaf kan maken met de boodschap dat betrokkenen hieruit ,,lessen leren''. ,,Balkenende was destijds verantwoordelijk voor de verkeerde beslissingen en is nu verantwoordelijk voor de politieke beoordeling van de gemaakte fouten.''

 De VVD heeft nog veel vragen. De liberalen vinden de conclusies van het kabinet over de manier waarop is omgesprongen met informatie van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten AIVD en MIVD ,,stevig''. VVD-leider Mark Rutte zei dat ,,het ook moeilijk is voor een kabinet om over dit soort zaken het parlement te informeren''. Hij wees op de brief die het kabinet nog geen uur later stuurde over het formele verzoek van de NAVO aan Nederland om langer te blijven in Afghanistan. ,,Die brief blinkt uit in vaagheid.''

D66-leider Pechtold noemt de brief over de Irak-kwestie helder. Hij is daar blij mee, maar nog niet tevreden en wil snel een debat. Het is immers aan de Kamer om een oordeel over het handelen van het kabinet uit te spreken. Die Kamer is twee keer niet geínformeerd. Dat het kabinet dat zelf aangeeft, is heel belangrijk voor genoemd debat, aldus Pechtold.

Agnes Kant van de SP is teleurgesteld. Kant ziet niet dat het kabinet verantwoording aflegt. Ze ziet in de brief ook niet dat het kabinet erkent dat het niet goed heeft gehandeld. ,,Hoe kon het kabinet, terwijl het wist dat selectieve informatie is verstrekt, politieke steun geven aan een oorlog?'', aldus Kant.

Coalitiepartijen

CDA-fractievoorzitter Pieter van Geel vindt dat het kabinet met een ,,afgewogen verhaal'' is gekomen.  ,,Of de informatieverstrekking aan de Kamer volledig of onjuist was, dat is niet aan de orde. Het gaat er meer om dat meer informatie op sommige punten wel had gekund'', aldus Van Geel. Volgens Van Geel zijn het kabinet en de Kamer met de brief ,,dichter bij elkaar gekomen''. Ze weten nu beter hoe ze voortaan met deze situaties moeten omgaan.

Het kabinet doet volgens fractievoorzitter Arie Slob van de ChristenUnie recht aan het rapport van de commissie-Davids over de politieke steun aan de Amerikaans-Britse inval in Irak. ,,Het is een evenwichtige brief.'' Volgens Slob biedt de brief ,,voldoende basis voor debat''.

De PvdA vindt dat het kabinet de gemaakte fouten in de besluitvorming over Irak ,,ruiterlijk erkent''. ,,Nu worden gelukkig de feiten uit het rapport wel aanvaard,'' schrijft de fractie op haar website. Volgens de PvdA wordt nu recht gedaan aan het werk van de commissie-Davids. Voor de PvdA is het belangrijk dat dingen die in het verleden verkeerd zijn gegaan, niet opnieuw gebeuren.

De Tweede Kamer debatteert volgende week dinsdag met het kabinet over het Irakrapport van de commissie-Davids en over de kabinetsreactie daarop.

Afghanistan

Het kabinet beraadt zich nog op een langer militair verblijf in Afghanistan. Een kennisgevingsbrief daarover gaat dinsdag nog naar de Tweede Kamer, zei minister Van Middelkoop. 
 
Aanleiding is een officieel verzoek van de NAVO aan Nederland om langer in Afghanistan te blijven. Minister Maxime Verhagen (Buitenlandse Zaken) wilde niet ingaan op de inhoud van dat verzoek. Hij zei dat de regering de mogelijkheden en de wenselijkheden onderzoekt.

CDA en PvdA zijn het in dit dossier zeer oneens. De ChristenUnie neemt een middenpositie in.

RTL Nieuws meldt dat Nederland wordt gevraagd om 80 politie-trainers en 500 tot 600 militairen te leveren. Maar dat is onaanvaardbaar voor de PvdA.  

PvdA-fractievoorzitter Mariëtte Hamer is tevreden met de kabinetsreactie