In Libië blijken de bevrijders soms bijna net zo barbaars te zijn als de verslagen dictatuur. In Egypte heeft de euforie van het Tahirplein geleid tot islamitische radicalisering en voortzetting van de wurggreep van het leger. In Syrië is de opstand tegen president Assad ontaard in een regelrechte burgeroorlog.

Syrië is het wreedste en misschien wel meest ingewikkelde probleem. Dat Assad nu echt in het nauw zit blijkt uit een mislukte poging om zijn vrouw en andere familieleden het land uit te smokkelen. Maar ook uit een opmerkelijk commentaar van de Iraanse regering, die de belaagde president weliswaar blijft steunen, maar de wereld oproept hem wat meer tijd te gunnen om de grondwet te herzien en verkiezingen uit te schrijven. Zelfs in Teheran zien ze klaarblijkelijk dat het zo niet langer kan.

De VN-Veiligheidsraad behandelt deze week een ontwerpresolutie van de Arabische Liga, die eist dat Assad aftreedt en plaats maakt voor zijn vicepresident, die dan een coalitie moet vormen met de oppositie. Alles staat of valt met de opstelling van Rusland, dat Assad niet laat vallen en zegt niets voor de resolutie te voelen. Maar dat is iets anders dan een dreigement om, zoals bij een vorige resolutie, een veto uit te spreken. Het is denkbaar dat de Russen zich uiteindelijk van stemming onthouden. Dat zou een enorme doorbraak zijn.

Het is van belang om ook naar de Russische argumentatie te luisteren. Natuurlijk, de Russen hebben een eigenbelang: Syrië is een grote afnemer van Russische wapens en een oude bondgenoot. Maar dat is voor de Russen niet het enige criterium. In de eerste plaats, zeggen de Russen, zou dat bondgenootschap ook onder een nieuw regime gewoon worden voortgezet. Dat is geen reden om Assad te blijven steunen. Maar wat wij, volgens de Russen, niet willen inzien is dat de Syrische oppositie voor een groot deel bestaat uit elementen die minstens zo erg zijn als het huidige regime.

En dus zegt Moskou: een einde aan het geweld – prima, daar zijn we natuurlijk voor. Maar zomaar een coalitie met de oppositie is kortzichtig. Je kunt dat afdoen als defaitistisch of opportunistisch. Maar wij maken misschien een fout door niet wat beter naar de Russen te luisteren. Want, zoals gezegd, de Arabische Lente heeft duidelijk gemaakt dat het onderscheid tussen goed en kwaad niet zo simpel is.

Bernard Hammelburg

---

Bernard Hammelburg (hammelburg@bnr.nl) is buitenlandcommentator van BNR Nieuwsradio. Luister ook elke donderdag om 14.30 naar zijn vaste programma, BNR Bernard Hammelburg, met scherpe analyses over de internationale politiek en met prominente gasten.