’Artsen met grenzen.’ Dat was de titel van het maandagavonddebat van BNR, in samenwerking met de medische ledenorganisatie VvAA, op 16 april. Een meerderheid van de zorgprofessionals heeft wel eens met intimidatie te maken, zo blijkt uit het nieuwste onderzoek van de VvAA onder 990 zorgprofessionals.

Meestal is de patiënt de boosdoener, maar vaak ook familie en vrienden. Opvallend is dat een kwart van de zorgprofessionals aangeeft wel eens te zijn gezwicht voor intimidatie, bedreiging of agressie, en daardoor een behandeling heeft verricht of nagelaten. En een derde heeft om deze reden wel eens een behandelingsovereenkomst met een patiënt beëindigd.

Rode kaarten
Tijdens het debat bogen twaalf deskundigen zich, onder leiding van Harmke Pijpers,  over de vraag  hoe het tij kan worden gekeerd. De rode kaarten die een ziekenhuis uit kan reiken aan patiënten of bezoekers, zouden regionaal geldig moeten zijn, zei Harm van de Pas, manager Ambulancezorg van de Ambulancediensten in Brabant.

Het Sint Lucas Andreas Ziekenhuis in Amsterdam zet in op zowel beveiligers in het ziekenhuis, als op een meldpunt voor medewerkers en een triage-systeem voor bezoekers van de Eerste Hulp: na een korte intake wordt bepaald welke bezoeker prioriteit krijgt.

Mooie uitspraak
Minister Schippers heeft onlangs aangegeven dat zorg kan worden geweigerd als patiënten grenzen overschrijden. Een mooie uitspraak, maar dat gebeurt al en liever zien de deskundigen dat het gemakkelijker wordt gemaakt om aangifte te doen en eventueel een rechtszaak te voeren waarbij de naam van de medewerker die aangifte doet onbekend kan blijven. 

In de opleiding geneeskunde is inmiddels al vanaf het eerste jaar aandacht voor gesprekstechnieken in de spreekkamer en het voorkomen van agressie. En dat is nodig, volgens Sandra van Dulmen, hoogleraar Communicatie in de Gezondheidszorg aan het UMC Sint Radboud in Nijmegen.

Empathie tonen
Als een arts tijdens een gesprek met een patiënt een paar keer zijn empathie toont, scheelt dat al een stuk en het zorgt er ook voor dat de patiënt de informatie beter onthoudt. Het is ook lastig, volgens Ferry van Mourik, die trainingen geeft in het omgaan met en voorkomen van agressie.

Veel zorgprofessionals vatten agressief of bedreigend gedrag van patiënten of hun familie persoonlijk op. Gert van Enk, kinderarts in het Ziekenhuis Gelderse Vallei, beaamt dat. Zo is het moeilijk om een behandeling voort te zetten als een ouder zegt dat hij je weet te vinden als je zijn kind niet beter maakt.

Goede afspraken
Denk daarom altijd van te voren na over je aanpak, zegt Van Enk: ga je een moeilijk gesprek alleen aan? En Van Mourik vult nog aan: Denk na over je houding, over je uitstraling. En als je naar een adres moet dat bekend staat als gevaarlijk, maak dan goede afspraken met je collega’s en met de politie.

Want intimidatie in de zorg gaat niet over incidenten, het is helaas een gegeven: wees dus voorbereid. Harmke Pijpers sloot het debat af met de oproep aan de luisteraars om zich voortaan een beetje te gedragen bij een medisch afspraak.

Het BNR Maandagavonddebat is een initiatief van BNR Nieuwsradio in samenwerking met: