Dat was de vraag tijdens ‘De zaak van vertrouwen’ dat BNR Nieuwsradio in samenwerking met informatieverlener Graydon organiseerde. Zo’n honderd ondernemers waren samengekomen in Under Current, een drijvend paviljoen in een zijtak van het Amsterdamse IJ, om te praten over transparant zakendoen.

Tijd en discipline
Tica Peeman, eigenaar van VIS trainingen en schrijver van het boek I Trust U, trapte de avond af. In een presentatie hield ze haar toehoorders voor dat het loont om werknemers meer vertrouwen te geven, ook al kost dit tijd en discipline.

‘Het verhoogt de motivatie, het verbetert de prestaties en ze doen meer dan in hun functie omschreven staat’, vertelde Peeman. ‘ Er is minder verzuim en ze hebben meer plezier in hun werk.’

Volgens Jaap Koelewijn, zelfstandig adviseur en deeltijdhoogleraar aan Nyenrode Business Universiteit, is het gebrek aan vertrouwen onder ondernemers onderdeel van een veel breder maatschappelijk probleem. ‘We hadden veel vertrouwen in allerlei instituties: de politiek, de overheid en het bedrijfsleven. Dat is nu veel minder.’

Omgekeerde U-curve
Maar totale transparantie werkt juist averechts, zei Will Wurtz, specialist in klantgericht ondernemen. ‘Het is als een omgekeerde U-curve. Als je weinig transparant bent, is er weinig vertrouwen. Maar als je té transparant bent en je achterbakse deals openbaar maakt dan levert dat juist wantrouwen op.’

Dit standpunt werd beaamd door Erwin Oord, consultant bij IT-acrchitectenbureau ArchiXL. ‘Het is geen lineair verband’, zei hij. ‘Als een verkoper zegt dat zijn bedrijf op omvallen staat, dan is dat wel heel transparant, maar slecht voor zijn business. Niemand zal meer iets van hem kopen.’

Blind vertrouwen
Atilay Uslu, oprichter van vliegtuigmaatschappij Corendon, vertrouwt iedereen blind, vertelde hij. ‘Als je vertrouwen geeft, krijg je het ook terug. Dat klinkt misschien heel naïef, maar dat is wel zoals ik ben. Tot nu toe is het goed gedaan. We maken een goede omzet en hebben weinig schade. Blijkbaar werkt het.’

Vertrouwen in bedrijven is vooral gebaseerd op perceptie, legde Majorie Dijkstra, directeur van de Reputation Institute Nederland, uit. Haar bedrijf doet onderzoek naar de reputatie van grote, Nederlandse bedrijven.

Dit jaar voert Philips de lijst aan, de NS staat op de laatste plaats. ‘Philips scoort op het gebied van leiderschap niet heel hoog, maar vanwege een stukje nationale trots staan ze toch op de eerste plaats.’

61 indicatoren
Transparantie wordt steeds belangrijker, vertelde Willem Lageweg, directeur van MVO Nederland. Niet alleen op het gebied van financiën, maar ook op thema’s als duurzaamheid, gezondheid en mensenrechten.

‘Unilever doet dat heel goed’, aldus Lageweg. ‘Ze melden op 61 indicatoren hoe zij presteren op zaken als watergebruik, CO2-uitstoot en effecten op boskap. Die indicatoren zeggen veel meer over de lange termijn winstpositie dan de kwartaalcijfers alleen.’