Ook Nederland is gezegend met grote hoeveelheden schaliegas, blijkt uit onderzoek van TNO. De winning ervan is omstreden vanwege mogelijke vervuiling van bodem en grondwater. Om schaliegas uit de grond te krijgen, moeten de aardlagen waarin het gas verborgen zit gekraakt worden. Bij dit 'fracken'  worden grote hoeveelheden water en chemicaliën gebruikt.

Bijzondere omstandigheden
In Amerika wordt schaliegas al op grote schaal geproduceerd, Nederland zit nog in de opstartfase. Momenteel heeft de overheid drie opsporingsvergunningen verleend. Pas als het ministerie van Economische Zaken alle effecten van het boren naar schaliegas heeft onderzocht, zal de politiek een definitief besluit nemen. De uitkomsten van het onderzoek worden in juli verwacht.

Vragen bijzondere economische omstandigheden niet om bijzondere maatregelen? Moeten we in tijden van crises het schaliegas uit de grond halen om de economie te spekken? Of moeten we ons blijven focussen op hernieuwbare energie? Daarover ging het BNR-debat De Nieuwe Wereld op donderdag 23 mei op het hoofdkantoor van KPMG in Amstelveen.

Transitietraject ingezet
Volgens Rob de Wijk, directeur van kennisinstituut The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS), moeten we eerst goed onderzoeken of we het schaliegas uit de Nederlandse bodem kunnen halen. “Als je niet precies weet wat er onder de grond zit, kun je ook niet weten of weten of het veilig en rendabel gewonnen kan worden.”

Daarnaast wees De Wijk erop dat de gasopbrengsten de komende decennia omlaag zullen gaan. “Dat heeft grote consequenties voor de Nederlandse schatkist”, zei hij. “Het punt is dat we een heel transitietraject hebben ingezet. Dat gaat alleen jaren duren. Het is altijd goed om tijd te kopen. En dat kan met schaliegas.”

Schone energiebron
Gerard van Harten, oud-bestuursvoorzitter van chemiebedrijf Dow Benelux en nu boegbeeld van de Topsector Chemie, denkt dat de winning van schaliegas de concurrentiepositie van de Europese industrie kan verbeteren. “De gasprijs in Amerika is drie keer zo laag als in Europa,” legde hij uit. “Dat is dat een bedreiging voor de toekomst van de Nederlandse chemie.”

Hoewel zijn sector de ambitie heeft om in 2050 van Nederland hét land van de groene chemie te maken, is schaliegas volgens Van Harten een verantwoorde en goedkope oplossing om de tussenliggende periode te overbruggen. “We hebben nou eenmaal tijd nodig om de transitie te maken”, zei hij. “Gas is schone energiebron vergeleken met andere fossiele bronnen.”

Drie stappen terug
Hier was Jan Rotmans, hoogleraar Sustainability Transitions aan de Erasmus, het fel mee oneens. “Dat gas een schone brandstof is, is flagrante onzin”, merkte hij op. Laat staan wat er allemaal komt kijken bij het boren naar schaliegas. “Iedere boring kost 4 miljoen kubieke meter water. Dat zijn 500 tankwagens die dag en nacht aanrijden. De schade aan het milieu is onvermijdelijk.”

Hij pleit er daarom ook voor om geen proefboringen te doen, maar volop in te zetten op hernieuwbare oplossingen. “Als we naar schaliegas gaan boren, gaan we drie stappen terug”, stelde Rotmans. “Dan gaan we weer midden in het fossiele tijdperk staan. Schaliegas is geen transitiebrandstof, maar het stelt de transitie naar duurzame energie alleen maar uit.”

Geen proefboringen toegestaan
Eén van bedrijven die van de Nederlandse regering een opsporingsvergunning heeft gekregen, is Cuadrilla Resources Nederland. In Boxtel en Noordoostpolder zijn twee proefboringen gepland, maar vooralsnog is er nog geen boor de grond in gegaan. Totdat het onderzoek van Economische Zaken is afgerond, zijn er geen proefboringen toegestaan.

Hoewel Cuadrilla-directeur Frank de Boer zich de zorgen van tegenstanders goed voor kan stellen, garandeert hij dat er geen milieuschade op zal treden. “Het grondwater is heilig”, zei hij. “Onze boortechniek heeft een viervoudige afscherming en gaat twee keer voorbij de grondwaterdiepte. Mocht het onverhoopt mis gaan, dan kunnen we het ook nog herstellen.”

Vooruit op de werkelijkheid
Ondanks deze garanties is Willem Jan Atsma, vicevoorzitter van stichting Schaliegasvrij Nederland, niet gerustgesteld, vertelde hij. “De informatie die Cuadrilla verspreidt, is niet altijd even betrouwbaar. Vorige maand nog hebben ze een waarschuwing gekregen van de Engelse reclamecodecommissie vanwege de onjuistheid van de brochure.”

Volgens Rene Peter, directeur Gas Techology bij TNO, loopt de discussie vooruit op de werkelijkheid. “De belangrijkste vraag is of er überhaupt wel voldoende schaliegas in de grond zit en of het economisch winbaar is”, vertelde hij. “Er is maar één manier om daar achter te komen en dat is een aantal proefboringen.”