Overnames, de gevolgen van globalisering en toenemende mobiliteit maken bedrijven ‘footloose’ waardoor ze gemakkelijk hun hoofdkantooractiviteiten verplaatsen. Uit berekeningen van accountants- en adviesbureau KPMG blijkt dat het directe verlies kan oplopen van 0,8 miljard tot 2,1 miljard euro.

Een verlies van 1% van het BBP is het gevolg als één van de top-10 ondernemingen uit Nederland verdwijnt. Om dat te voorkomen moeten we de goede concurrentiepositie behouden, aldus KPMG.

Zonder toegevoegde waarde

Tijdens het debat van De Nieuwe Wereld stelde moderator Rens de Jong deze vraag aan een panel bestaande uit hoogleraren en mensen uit het bedrijfsleven.

Het angstscenario van Henk Volberda, hoogleraar Strategisch Management en Ondernemingsbeleid verbonden aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, is dat er hoofdkantoren achterblijven met alleen een Legal en fiscal seat. 'Dat zijn hoofdkantoren zonder toegevoegde waarde voor de Nederlandse economie.'

Agressieve acquisitiestrategie

Zorg ervoor dat de belangrijke onderdelen van deze hoofdkantoren blijven, bijvoorbeeld R&D en shared services. Daarnaast pleit Volberda er voor dat we met een agressieve acquisitiestrategie nieuwe hoofdkantoren aantrekken uit bijvoorbeeld opkomende economieën als China en Brazilië.

Het moet uitkomen op een grote instroom dan uitstroom van hoofdkantoren, stelt Robin Fransman, adjunct-directeur van Holland Financial Centre.

Volgens financieel geograaf Ewald Engelen zet de overheid de factor fiscaliteit te centraal. Dat trekt verkeerde bedrijven aan, want die vertrekken zonder pardon uit ons land zodra ergens anders gunstiger regelingen zijn.

Belasting niet enige reden

Niet alle bedrijven kiezen de locatie op basis van gunstige fiscale voorwaarden. General Electric (GE) vestigde dit jaar het Benelux hoofdkantoor in Rotterdam. Belangrijkste reden is de locatie, vertelde Roland Teixeira de Mattosceo, GE-ceo voor de Benelux.

Het conglomaat denkt vanuit de markt die het wil bedienen en voor GE Benelux viel de keuze op deze havenstad. Het is volgens Teixeira de Mattos de juiste toegangspoort naar de klanten, partners en de rest van Europa.

Een anders beslissing voor een hoofdkantoor kan te maken hebben met het imago dat het bedrijf wilt uitstralen. Op basis koos GE Brussel voor het Europese hoofkantoor en niet voor Parijs. Teixeira de Mattos: 'We wilden een Europees imago opbouwen en dat zou niet lukken als je in de Franse hoofdstad zit. Dan word je Frans.'

Gouden rand van de topsectoren

Om ons vestigingsklimaat op de lange termijn aantrekkelijk te houden, is talent van wezenlijk belang. En niet de fiscale regelingen. Daarover zijn alle sprekers het met elkaar eens.

Engelen: als je inzet op human capital komen bedrijven naar ons land om te putten uit de kennis van onze mensen. Dat zijn bedrijven met substantie en zij willen een langetermijn commitment met ons land aangaan.

Maar kijk dan wel goed welk talent we hebben en waar het zit, aldus Frank van Oort, stedelijk econoom aan de Universiteit Utrecht. Want een boel talent zit ook bij het MKB. Volgens de stedelijk econoom is het MKB dynamisch en daar werken mensen die vernieuwen. 'Het is de gouden rand van de topsectoren. Daar zitten de bedrijven die in 2040 misschien wel de multinationals zijn.'