De verschillende inspectiediensten van de overheid moeten veel onafhankelijker en professioneler optreden. Dat stelt Ben Ale, hoogleraar Veiligheid en Rampenbestrijding aan de TU Delft. De inspectiediensten beschouwen de ondernemingen die ze moeten inspecteren de laatste twintig jaar steeds meer als klant.

Samenwerking
"Daardoor komen de inspecties veel te dicht op die bedrijven te zitten en wordt het een samenwerking in plaats van een situatie waarin aan de ene kant de inspectie staat en aan de andere kant de geïnspecteerde."

Omzichtig
De oorzaak ligt bij de politiek en besturen die vinden dat er omzichtig met bedrijven moet worden omgesprongen. Bedrijven moeten vooral niet te veel worden lastiggevallen. "De burger is de klant, dus als je klantgericht opereert, hou dan de omwonende en de burger als klant, en begrijp dat degene die geïnspecteerd wordt de geïnspecteerde is in het inspectieproces."

Financiële crisis
Het ultieme geval waarin het mis ging is wat Ale betreft de financiële crisis, waarin de inspectiediensten het hebben laten schieten. "Langzaam maar zeker, over een periode van twintig jaar, ontstaat de situatie waarin we nu zitten, namelijk dat het geld kwijt is. De aflossingsvrije hypotheken, daar heeft iedereen bijgezeten. Het is toch verstandig als degene die daar op moet letten in de gaten houdt waar de grens moet liggen."

Goede maatjes
Het zou verstandig zijn als ook DNB breekt met de gedachte dat "ze allemaal gezellig een bankwereldje zijn", zegt Ale. "De commerciële banken staan onder toezicht en de toezichthouder houdt toezicht en is niet noodzakelijkerwijs goede maatjes."

Chemie-Pack
Ook bij Chemie-Pack pakte de 'klantgerichte houding' slecht uit. "De containers die daar buiten stonden waren verboden en iedereen kon dat vanaf de openbare weg zien. Er was een goede reden om dat niet te doen, omdat er namelijk geen brandvoorzieningen buiten waren. En ook daarvoor geld: in plaats van op te treden constateren we dat, en daarna gebeurt er niets."

Afstand
Er zit weinig anders op dan dat de politiek afstand neemt van de inspecties, zoals de politiek zich niet mengt in strafzaken. "Als de inspectie besluit om tegen een bedrijf op te treden, dan moet niet via Kamervragen in feite de inspectie weer worden teruggefloten. De inspectie moet ook niet in een positie worden gebracht dat ze eerst toestemming van het politieke gezag nodig hebben voordat ze kunnen optreden."

Volslagen incapabel
Paulus Jansen, Tweede Kamerlid van de SP ziet nog wel een rol weggelegd voor de politiek: "De grote fout die de overheid en de inspectie de afgelopen jaren gemaakt hebben is dat ze zijn overgeschakeld op systeemcontrole. Ze kijken alleen of een bedrijf het op papier in orde heeft terwijl de kern van controle zou moeten zijn dat je ook onverwacht komt kijken. Want je ziet niet op papier of mensen volslagen incapabel zijn voor het werk dat ze doen. Zoals in het geval van Chemie-Pack, toen iemand met een brander een explosieve leiding heeft zitten ontdooien. Daarvoor moet je toch echt de vloer op. De politiek moet strenge regels op gaan stellen." 

Heksenjacht
Korteweg Maris van de Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie in een reactie: "Maar het bedrijf is zelf natuurlijk ook verantwoordelijk. Je kan niet alles op de toezichthouders schuiven. Natuurlijk is er inspectie nodig als je denkt dat iemand je om de tuin probeert te leiden maar we moeten er niet vanuit gaan dat alle bedrijven willens en wetens proberen om de wet te overtreden."