Vier van de vijf grootste pensioenfondsen gaan hun uitkeringen per april volgend jaar verlagen. De financiele situatie van de fondsen is de afgelopen maanden verder verslechterd, zo blijkt uit cijfers over het tweede kwartaal.

Het pensioenfonds Zorg en Welzijn liet eerder dit jaar laten weten dat een korting niet nodig was, in tegenstelling tot andere fondsen, maar moet daar dus nu op terugkomen.

Jan Willem van Oostveen, manager beleggen en financieel beleid van dat pensioenfonds: "Als je naar de beleggingsportefeuille kijkt, is die dit jaar met 7,5 miljard euro gestegen. Desondanks is de dekkingsgraad gedaald van 97 naar 92. Dat wordt met name veroorzaakt door een verandering in de rente."

Maatregelen
Minister Henk Kamp (Sociale Zaken) noemde donderdag de situatie bij pensioenfondsen zorgelijk. Maar hij wijst erop dat de financiële positie van de fondsen eind dit jaar bepalend is en dat hij in september bovendien nog met maatregelen komt om het pensioenstelsel te verbeteren.

Over het pakket wordt nog overlegd met de pensioensector, toezichthouder De Nederlandsche Bank en werkgevers- en werknemersorganisaties.

Rekenmethode
Er wordt bij Kamp vooral aangedrongen op een andere rekenmethode van de rente, waarmee wordt beoordeeld in hoeverre vermogens van fondsen voldoende zijn om aan verplichtingen voor de korte en lange termijn te voldoen. De angst bestaat dat pensioenfondsen zich nu onnodig arm rekenen door de lage rekenrente.

Van Oostveen: "Het is de vraag of die lage rente er ook nog over 30, 40 en 50 jaar is. En dat is op dit moment wel de rente die we inrekenen voor toekomstige rendementen."

Daarom wordt bekeken of de pensioenfondsen voor hun vermogen dezelfde rekenmethode mogen hanteren als verzekeraars. Dat zou tot een flinke verbetering van de dekkingsgraad leiden.

Maar bestaat dan niet het gevaar dat pensioenfondsen zich juist te rijk gaan rekenen? Theo Gommer, pensioendeskundige bij Akkermans en Partners, denkt dat dat inderdaad kan gebeuren. "We hebben de afgelopen jaren al continu geld uitgegeven terwijl we dat niet hebben. We zullen nu realistisch moeten zijn en een pas op de plaats moeten maken."

Volgens Gommer moeten pensioenfondsen niet alleen rekening houden met de rente, maar ook met de stijgende levensverwachting en de wens om te indexeren. "Eigenlijk moet je streven naar een dekkingsgraad van 125 à 130 procent."

Generaties
Een nadeel van het aanpassen van de rekenrente is, dat het risico wordt vergroot dat jongere generaties in de toekomst de dupe worden.

CNV-voorzitter Jaap Smit: "Het is duidelijk dat wij in een heel vervelende situatie verkeren. Het komt er nu op aan dat wij de lasten als gevolg van deze situatie op een eerlijke manier verdelen tussen de verschillende generaties. Aan het kunstmatig verhogen van de rente ten koste van jongere generaties kleeft een groot bezwaar, maar tegelijkertijd moeten we ons ook realiseren dat [als we dat niet doen, red.] we er gepensioneerden geweldig mee duperen."

BNR-beurscommentator Kees de Kort verwoordde het als volgt: "Als de regels aangepast worden ten faveure van de bestaande uitkeringsgerechtigden, gaat dat ten koste van de jongeren. Dus de grote vraag is: hebben de grijze duiven schijt aan de jongeren, of hebben ze dat niet?"

Gommer: "Op het moment dat we volgens de afgesproken rekenregels te weinig geld in de pot hebben, moeten we gewoon gaan korten. Dat staat keurig in de Pensioenwet, dus dat komt niet opeens uit de lucht vallen. Dat wisten we al jaren. Nu is het voor het eerst dat dat moet gebeuren. Ik denk echt dat de tijd rijp is om dat te doen."