Dat schrijft Het Financieele Dagblad. De toezichthouder gaat met deze waarschuwing verder dan het gebruikelijke toezicht op transparante en inzichtelijke communicatie over producten.

Volgend jaar zijn banken wettelijk verplicht openheid te geven over de opbouw van rentes.

Renteopslag
"De AFM heeft de afgelopen tijd zeker vijftig klachten binnengekregen van consumenten, die willen weten hoe het nu precies zit met deze renteopslag", zegt Marcel Proos, woordvoerder van de AFM, op BNR.

De AFM heeft vervolgens de banken benaderd hoe ze hiermee zijn omgegaan. De toezichthouder concludeert hieruit dat consumenten bij het afsluiten van variabele hypotheken de beweging van de renteopslag onvoldoende kunnen inschatten.

Zelf besluiten
"Het bestaan van de renteopslag is over het algemeen wel goed gecommuniceerd", zegt Proos. "Het gaat er ons vooral om dat het consumenten onvoldoende duidelijk is binnen welke bandbreedte de opslag kan fluctueren."

Er zijn geen wettelijke afspraken die de hoogte van de opslag reguleren, dus de banken zijn in principe vrij om deze aan te passen. "Vandaar ook onze oproep aan banken om er terughoudend mee om te gaan", stelt Proos. "Wij geven verder geen advies aan consumenten. Zij moeten uiteindelijk zelf besluiten of een variabele hypotheek voor hen geschikt is", voegt hij eraan toe.

Prijsafspraken
Vorig jaar deed de toezichthouder op mededinging, de NMa, al onderzoek naar hypotheekrentes. Die zijn doorgaans hoger dan in omringende landen. De NMa vond destijds geen bewijzen voor prijsafspraken.

De AFM mengt zich nu ook in de discussie na ‘tientallen klachten’ van huizenbezitters over het verhogen van de renteopslag. Daarmee lijkt deze toezichthouder zijn takenpakket te verbreden.

Euribor
ING en ABN Amro gaan komende zomer allebei de renteopslag bij variabele hypotheken verhogen. Het gaat om hypotheken die gebaseerd zijn op Euribor, de variabele standaardrente in Europa.

Banken geven aan dat het Euribor-tarief niet meer maatgevend is voor wat banken zelf kwijt zijn aan financiering. Sinds de kredietcrisis is een bank veel meer kwijt.

Verlieslatend
ABN Amro laat weten met de AFM in gesprek te gaan. ‘Wij zijn genoodzaakt de renteopslag bij te stellen, omdat het duurder is geworden om geld uit de markt te halen en het product nu verlieslatend is’, zegt een woordvoerder.

Dat de opslag kan worden aangepast, staat in de voorwaarden van de hypotheek, zegt de woordvoerder. Verder wijst hij erop dat de bank de opslag niet vaak verhoogt. ‘De laatste keer dat we het deden was in 2009.’ Toen ging de opslag van 0,5% naar 1%. Nu gaat de opslag naar 2%.

Marktomstandigheden
ING laat weten reeds terughoudend met de renteopslag om te gaan en deze dan ook niet vaak te verhogen. ING zegt dat de bank al ‘veel’ heeft gecommuniceerd over de mogelijkheid dat de renteopslag wijzigt. ING verhoogt de opslag van 2,4% naar 2,75%.

ING wijst erop dat de mate waarin de opslag wijzigt niet is te voorspellen, aangezien deze wordt bepaald door marktomstandigheden.