"Een parlementaire enquête is een zwaar middel, maar nodig om de onderste steen boven te krijgen in dit rampdossier'', zei D66-Kamerlid Stientje van Veldhoven dinsdag.

Van Veldhoven bevestigde berichtgeving in het AD hierover. Ze vindt dat de politiek "het zoeken naar de oorzaak van deze ellende niet voor zich uit kan schuiven." Ze wil dat niet alleen de betrokken bedrijven onder de loep worden genomen, maar ook dat goed wordt gekeken naar de rol van de overheid.

Fout op fout
Volgens CDA-Kamerlid Sander de Rouwe is de afgelopen jaren fout op fout gestapeld en moet het hele debacle rond de Fyra tot op de bodem worden uitgezocht. "Alles bij elkaar - de aanleg en het feit dat er al vijf jaar niet wordt gereden - loopt de schade in dit dossier in de miljarden'', stelt hij. "Er zijn enquêtes gehouden over kwesties waar het om veel minder geld ging.''

De parlementaire enquête moet aantonen welke beslissingen de overheid heeft genomen bij het verlenen van de concessie - het recht om op het Nederlandse spoor te rijden - aan de NS. Ook moet duidelijk worden welke besluiten zijn genomen rond de aanbesteding voor het bouwen van treinen aan AnsaldoBreda, de Italiaanse maker van de Fyra.

Slechte keuze
Vooral de keuze voor AnsaldoBreda bleek een verkeerde. Het bedrijf had een slechte reputatie, maar de NS was daar naar eigen zeggen niet van op de hoogte. Toch is het niet zo'n heel vreemde, want er moest geld bespaard worden.

De Rouwe: De HSA, de NS zogezegd, heeft ingeschreven op een aanbesteding waar ook andere bedrijven op hebben ingeschreven. Zij hebben een bod gedaan wat door experts betwijfeld werd. Betaalden zij niet teveel, was de vraag. Een gevolg daarvan is dat zij gekozen en gekeken hebben naar een heel goedkope aanbieder. De vraag is of het echt zo goedkoop was, want tot op de dag van vandaag rijdt er geen trein. En de HSA staat stevig in het krijt bij de overheid."

Het CDA-Kamerlid heeft al een aantal mogelijke oorzaken gehoord, waaronder dat er bij andere producenten geen capaciteit was. "Een ander verhaal is dat ze geen keuze hadden omdat het van Europa zo moest. Ik krijg er wat kriebels van. Ik ben geen expert op het gebied van aanbestedingen, maar een ding weet ik wel; de Europese aanbesteding heeft de NS niet verplicht om bij een italiaanse treinenbouwer een trein te kopen."

Ingrijpen
Een van de vragen die zeker gesteld moet worden is of de overheid eerder had moeten ingrijpen, zegt De Rouwe. "Wat mij betreft bekijken we alle aspecten. Die van de Kamer zelf, die van de HSA, die van de concessieverlener en –houder. Wat ons betreft gaan we het onderzoek breed insteken want het gaat niet om het aanwijzen van één schuldige. Het gaat erom dat dit al jaren fout gaat. We gaan de komende tijd nog meer trajecten in voor de aanbesteding van openbaar vervoer."

Lessen voor de  toekomst
D66 en CDA hopen dat uit het onderzoek lessen te trekken zijn voor de toekomst. "We moeten zorgen dat dergelijke fiasco’s met grote financiële gevolgen in de toekomst niet meer voorkomen'', aldus Van Veldhoven.

De Tweede Kamer vergadert dinsdagmiddag over de problemen met de Fyra.