Tijdens de Koude Oorlog stonden de Amerikanen en Russen 46 jaar lang tegenover elkaar met zoveel atoombommen dat ze elkaar twee keer konden vernietigen. Door die enorme slagkracht weerhielden zij elkaar van die ene druk op de knop. In het jargon heette dat ‘deterrence’ – afschrikking. Het werkte omdat de leiders van beide blokken net iets meer van hun eigen volkeren hielden dan ze elkaar haatten. Wat het conflict met Iran en de burgeroorlog in Syrië zo griezelig maken is dat het daar net andersom is. Daar winnen haat en koppigheid het van elke vorm van logica.

Iran speelt letterlijk met vuur. De kans dat het land echt de atoombom bouwt die Israël, Saoedi-Arabië, de Europese Unie en Amerika zo vrezen is nog altijd klein. Maar het land saboteert consequent alle onderhandelingen, en de handreikingen die het westen biedt. In Israël is de oplopende spanning voelbaar. De militaire inlichtingendiensten twijfelen of de bom er echt komt, maar Israël is als de dood om het risico te nemen en af te wachten. Al drie jaar wordt de aanval op Iran tot in de kleinste details voorbereid, met grootscheepse oefeningen door de luchtmacht en de inrichting van een basis in Azerbeidzjan, vlak bij de grens met Iran. Doodgriezelig dat er een oorlog dreigt om een atoombom die er waarschijnlijk niet is.

Even griezelig zijn de ontwikkelingen in Syrië. Het gaat niet alleen meer om de barbarij van Assad, en de evenredig groeiende wraakacties van de oppositie, maar om wat er in de marge gebeurt. Assad beschikt over grote hoeveelheden biologische en chemische wapens. Westerse inlichtingendiensten zijn als de dood dat die wapens in handen vallen van de grootste oppositiegroep, de Soennieten.  Minstens zo groot is de angst voor de groeiende contacten tussen het Vrije Syrische Leger van de oppositie en Al Qaeda.

Zoals de Israëliërs zich voorbereiden op oorlog met Iran, zo bereiden de Amerikaanse strijdkrachten een aanval voor op Syrië. Het kan gaan om steun aan buurlanden, een no-fly zone, of gerichte aanvallen met onbemande vliegtuigen en Special Forces op specifieke doelen in Syrië.

Het zijn allemaal noodscenario’s, en je moet hopen dat het daarbij blijft, net als tijdens die 46-jarige Koude Oorlog. Je krijgt bijna heimwee naar de mannen die elkaar toen voor verdorven communisten en schunnige imperialisten uitmaakten. In elk geval waren ze verstandiger dan de krankzinnige machtswellustelingen die het in Iran en Syrië voor het zeggen hebben.

Bernard Hammelburg

===

Bernard Hammelburg (hammelburg@bnr.nl) is buitenlandcommentator van BNR Nieuwsradio. Luister ook elke donderdag om 14.30 naar zijn vaste programma, BNR Bernard Hammelburg, met scherpe analyses over de internationale politiek en met prominente gasten.