Er zijn genoeg historische voorbeelden van tijden die voorgoed veranderd zouden zijn. Neem bijvoorbeeld de bonussen, die echt niet meer zouden kunnen. Mooi wel, het regent allang weer bonussen en vertrekpremies.

Maar een beter voorbeeld van wat ik bedoel is de stemming in 1973. Het was oliecrisis en premier Den Uyl legde ons uit dat de mooie tijd van goedkope energie (en de bijbehorende economische groei) voorbij was. Iedereen geloofde hem.

Niets was minder waar, energie was snel weer goedkoop en er kwam in de jaren '80 en '90 een hausse over ons heen zoals we er zelden een hebben gezien.

Het omgekeerde hebben we ook meegemaakt. Eind jaren '90 leidde de internetboom tot ideeën over een 'Nieuwe Economie' met duurzaam verhoogde groei, waarin recessies voorgoed tot het verleden zouden behoren. We weten allemaal hoe dat verder is gegaan.

Wat we in die periodes meemaakten is een vorm van massahysterie of op zijn minst kuddegeest, waarbij men elkaar opzweept tot ongefundeerd pessimisme of juist optimisme.

Dat is nu ook aan de hand. De problemen zijn reëel, net als in 1973 (en een naderend reëel olietekort is één van onze huidige problemen). Ze zijn even reëel als de onmiskenbare voorspoed tijdens de dotcom-boom. Maar onderschat niet het menselijke vermogen om alles in zijn tegendeel te doen verkeren. Om problemen te creëren als het goed gaat, en om ze op te lossen als ze er zijn.

Over een paar jaar hebben we een hele generatie ondernemers die nooit heeft gehoord van krediet en zich uitstekend kan redden zonder makkelijk verkrijgbaar geld. Werknemers die wéten dat ze doorwerken tot 70 jaar, zonder dat ze dat ervaren als de duurzame afwezigheid van goede tijden. Huizen die betaalbaar zijn, zonder dat dat door de hele bevolking als probleem wordt gezien. Enzovoort, enzovoort.

Nergens bloeit het menselijk vernuft zo als op rokende puinhopen. Net als in de jaren '80 zal opeens optimisme bezit nemen van de beurs, gevolgd door voorspoed die blijkbaar voorvoeld (of veroorzaakt) werd door beleggers en investeerders.

En binnen de kortste keren zullen we denken dat er nóóit meer een recessie komt.