De koers van Apple is sinds eind 2007 verdubbeld, ondanks twee crises. De AEX is gehalveerd. De koers van TomTom is gedeeld door twintig en TomTom is de jojo van de beurs. Het probleem van TomTom is snel samen te vatten: alles wat TomTom te bieden heeft, en méér, zit inmiddels in mobiele telefoons. Verdienstelijke innovaties op het gebied van verkeersinformatie en bijbehorende businessmodellen kunnen daar niet tegenop.

Het zal voorjaar 2003 zijn geweest dat ik in de bus naar de CeBIT kennis maakte met medewerkers van het onbekende bedrijfje  TomTom, die een nieuw apparaatje demonstreerden. Het was een doos met een gps-sensor en navigatiesoftware, en verder niets. Ik vond het meteen geweldig.

Tot dan toe had je peperdure navigatieapparatuur die in auto's zat ingemetseld, en waar je buiten die auto niets mee kon. Je had ook navigatiesoftware voor mobieltjes maar dat was een heel gedoe en de schermpjes waren te klein. Dit doosje kon je in een andere auto gebruiken, je kon het meenemen op een stadswandeling of op de fiets, en je hoefde niks te installeren want navigeren was het ding z'n core business. Dat TomTom geld verdiende door de kaartinformatie veel te duur te verkopen, een kniesoor die daarop lette.

Maar goedkope imitatoren zetten de marges onder druk. Bovendien liet TomTom zich verleiden drie miljard euro uit te geven aan kaartenmaker TeleAtlas. Tegelijkertijd brak Google Maps door op mobiele telefoons, gratis kaartinformatie met navigatiesoftware en al. Wat TomTom voor veel geld dacht te kunnen verkopen was opeens voor iedereen gratis. Misschien niet even goed als de adviezen van TomTom, maar goed genoeg voor die prijs.

Nu heeft TomTom een nieuw paradepaardje, de Go Live 1535m, en wat stelt het voor? Het kan navigeren - dat kan mijn mobieltje ook. Het heeft internet en apps, en mijn mobieltje heeft dat beter want het app-pakket van de Go Live 1535m, met Yelp, brandstofprijzen en nog zo wat, kun je niet zelf aanvullen. De Go Live 1535m kan twitteren dat je eraan komt en dat corrigeren na oponthoud, dat is leuk. Maar bijna alles wat het ding kan, kan je mobieltje even goed of beter, en dat mobieltje heb je al.

Waarom is TomTom niet mobieltjes gaan maken, al dan niet met een Aziatische partner? Waarom niet de kaartinformatie gratis gemaakt en advertenties verkocht? Die vragen zijn nu niet relevant meer. De Go Live 1535m wordt in eerste instantie in een aantal landen gelanceerd maar niet in Nederland. Wanneer in Nederland? Niet te zeggen, laat de woordvoerder weten, er is geen planning. Teken van gebrek aan zelfvertrouwen. Productlanceringen kosten geld, en de kans dat het misgaat is te groot.

Het zou  me niets verbazen als we die Go Live 1535m in Nederland nooit zien. TomTom is toast. Schrale troost: die goedkope imitatoren ook. Gespecialiseerde navigatiedoosjes zijn geweest.

Herbert Blankesteijn

---

Herbert Blankesteijn schrijft wekelijks voor BNR.nl een column over een actueel thema op het digitale vlak. Daarnaast is Herbert dagelijks van maandag tot en met donderdag te horen en te lezen met Internet Vandaag, en presenteert hij iedere donderdagavond BNR Digitaal.