Er liggen berekeningen van het Centraal Plan Bureau waarmee beweringen van lijsttrekkers kunnen worden gecontroleerd. En dat gebeurt ook, dus ze kunnen niet jokken. Althans, ze kunnen dat wel doen, maar dan worden ze betrapt.

Wat is er dan zo onbevredigend?

Dat er iets niet helemaal snor zit, daar is ten minste één aanwijzing voor. Namelijk: wat zeggen die lijsttrekkers ontzettend vaak van zichzelf dat ze eerlijk zijn. ‘Ik zal nu eerlijk zijn’, ‘ik vertel het eerlijke verhaal’, ‘ik zeg gewoon heel eerlijk’, ‘daar ben ik heel eerlijk in’, het gaat maar door.

Is dat wat eerlijke mensen doen?

Vergelijk het met zo iemand die zegt: ‘ik ben een heel gek mens’.  Is altijd oersaai, kun je vergif op innemen. Mensen die zeggen dat perfectionisme hun zwakke kant is, dat ze te bescheiden zijn of dat ze van avontuur houden, mensen die zeggen dat ze altijd alles op hun eigen manier doen, dat ze nooit plannen maken in het leven of dat ze een open boek zijn. Bij al die mensen weet je één ding zeker: daar is allemaal nooit iets van waar.

En zo hoeven ook echt eerlijke mensen niet de hele tijd te getuigen van hun eigen eerlijkheid.

Hoe hebben veel lijsttrekkers die eerlijkheid inmiddels gedefinieerd? Nou, als nét niet liegen. Het idee is: als je de nadelen van je beleid verzwijgt, de gunstige dingetjes eruit pikt, die weliswaar opblaast maar net geen keiharde onwaarheid vertelt waarop je kunt worden afgerekend, dan ben je zogenaamd eerlijk.

Het is een kunst die met name premier Rutte de afgelopen jaren al heeft verfijnd. Zolang ie  niet letterlijk in een contract had vastgelegd dat hij Piet Hein Donner dat baantje bij de Raad van State had beloofd, kon hij blijven doen alsof dat niet zo was. En zo lang hij maar niet hardop zei: Kees van der Staaij, wil je alsjeblieft ons beleid steunen, kon hij volhouden dat ie geen afspraken had met de SGP. Nee, dat was sonderen of zoiets.

Een berichtje uit de samenleving voor de lijsttrekkers: in het dagelijks leven verstaan wij onder een eerlijk iemand, een persoon die open en evenwichtig antwoord geeft op onze vragen, of liever nog uit zichzelf met een volledig verhaal komt. Niet iemand wiens arm je op zijn rug moet draaien om slecht nieuws eruit te krijgen of die probeert ons met woordspelletjes in verwarring te brengen. Dat vinden we een gluiperd.

Lieve lijsttrekkers, in vertrouwensonderzoeken bungelt jullie beroepsgroep samen met de autoverkopers onder aan. Wees eens ambitieus: na deze verkiezingen, één plaatsje hoger dan de autoverkoper.