Facebook houdt het gedrag van alle gebruikers wereldwijd in de gaten op zoek naar crimineel gedrag, zo ontdekte BNR. Met speciale software scant Facebook chatgesprekken, de vrienden die iemand toevoegt en comments die worden achtergelaten. En als daar iets verdachts bij zit, draagt Facebook de informatie over aan de Amerikaanse autoriteiten.

D66-europarlementariër Sophie in 't Veld noemt het op BNR "buitengewoon onwenselijk dat bedrijven op het internet of daarbuiten als een soort burgerwacht politie-tje gaan spelen. Daar hebben ze gewoon helemaal de bevoegdheid niet toe."

Ierse waakhond voor Facebook
De Ierse privacywaakhond Data Protection Commissioner is erg alert, omdat de Europese hoofdvestiging van Facebook in Ierland zit: "De Ieren hebben indringende vragen gesteld over een aantal vanzelfsprkendheden, zegt voorzitter Jacob Kohnstamm van het College Bescherming Persoonsgegevens op BNR.

"Heeft Facebook gebruikers voldoende geïnformeerd? En vervolgens waar het uiteindelijk om draait is dat Facebook een profiel aanmaakt van iemand die dat mogelijkerwijs niet weet [...] Dan is de Europese wetgeving op het terrein van privacy echt aan de orde en die vragen worden nu aan Facebook gesteld."

Die vragen zijn halverwege juli gesteld: "Maar een vraag stellen, betekent nog niet dat je het antwoord hebt", zegt Kohnstamm en tot die tijd blijft hij voorzichtig met een oordeel over het optreden van Facebook.

Binnenkort komt het onderwerp ook aan bod in de zogeheten Artikel 29-werkgroep, waarvoor alle Europese privacytoezichthouders bij elkaar komen. De club hoopt over enkele weken meer over te kunnen zeggen over de kwestie.

Maatschappelijke verantwoordelijkheid
Privacyschending of niet, volgens online-reputatie-manager Hidde Tuinstra van Social Incorperated kan Facebook niet veel anders dan zijn maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen als ze ernstige misstanden constateren: "Facebook zal er als een soort maatschappelijk zorg er zelf iets aan moeten doen. Ze kiezen ervoor om iets meer richting overheid te schuiven, dan naar het publiek toe."

Methodes
Facebook bepaalt zelf wat ongewenst gedrag is en welke methodes het gebruikt om dit op te sporen. Die gelden wereldwijd voor alle gebruikers. Maar dit staat haaks op de algemene voorwaarden. Daarin staat dat je je moet houden aan de wet van het land waar je woont. 

Arrestatie
Onlangs kwam er een bericht naar buiten over een Amerikaan die met behulp van Facebook is opgepakt. Deze man van middelbare leeftijd was door de social website opgemerkt omdat hij met een dertienjarig meisje over seks chatte.

De volgende dag wilde hij met haar afspreken, maar Facebook greep in. “Je moet je echte leeftijd opgeven en als dan blijkt dat een man van 40 veel minderjarige kinderen als vriend heeft, dan valt dat op. Dat is een algoritme: dan gaan er belletjes rinkelen”, zei een Facebook-woordvoerder tegen BNR.

Volgens In 't Veld wordt, door zo'n schokkend voorbeeld te gebruiken, de hele discussie gesmoord. "Niemand durft dan nog kritische vragen te stellen, zoals: hoeveel misdaad wordt er buiten dit ene geval werkelijk voorkomen? Hoeveel mensen worden er onschuldig aangemerkt?" Volgens haar is de effectiviteit van zulke methodes nooit aangetoond, terwijl de burgerrechten worden ondermijnd.

Overheden vinden het eigenlijk allemaal wel prima, zegt In 't Veld. "Die besteden heel veel eigenlijk politie- en justitietaken steeds verder uit. Sterker nog, bedrijven worden daar vaak wettelijk toe verplicht." Als voorbeeld noemt zij het auteursrecht. Internetbedrijven moeten bijhouden wie er illegaal downloadt en vervolgens deze mensen straffen.