Een parlementaire commissie die de afgelopen maanden heeft gekeken naar onderhoud en innovatie van het Nederlandse spoorstelsel heeft dat nu ook officieel geconcludeerd.

Stevig rapport
Commissievoorzitter Attje Kuiken spreekt van "een stevig rapport". De minister trekt met haar beleid "een wissel op de toekomst".

De denktank vreest namelijk dat door het schuiven met spoorbudgetten niet zeker is dat geld, dat bedoeld is voor het spoor, op termijn ook echt voor dat doel wordt benut. Als parlementariërs daarover aan de bel trekken krijgen ze maar moeilijk duidelijkheid.

"De Kamer kan haar controlerende taak zo niet goed uitvoeren", schetst Kuiken. "De commissie vraagt zich af of er sprake is van onkunde of onwil."

Geen samenhang
BNR-verslaggever Jeroen Stans sprak donderdag met Kuiken. Zij reageerde op BNR op haar eigen conclusie dat er onvoldoende samenhang is: "De minister moet niet op incidenten sturen, maar meer op structuur en lange termijn. En ze moet een regierol vervullen richting ProRail en de NS, dat gebeurt nu niet."

Schuiven met geld
Kuiken stelt in het rapport dat op onnavolgbare wijze is geschoven met miljoenen. Waar zijn die gebleven, wilde Jeroen Stans weten. "Dat is onduidelijk", antwoordde Kuiken. "We weten dat er honderden miljoenen naar de wegen en de HSL zijn gegaan. Maar de Kamer kan niet concluderen of dat geld uiteindelijk nog teruggaat naar het onderhoud van het spoor."

Onderhoud en innovatie
De Kamer reserveert jaarlijks geld voor onderhoud en innovatie van het spoor, maar dat bedrag wordt niet volledig uitgegeven. Dat komt bijvoorbeeld omdat projecten worden vertraagd of bewust worden uitgesteld, zoals het Europese treinbeveiligingssysteem ERTMS.

De Rekenkamer becijferde het bedrag dat 'op de plank' ligt op maximaal 1,4 miljard euro. Volgens verkeersminister Melanie Schultz betreft het 364 miljoen. Hoe dan ook zit de commissie deze werkwijze niet lekker.

"Los van de exacte hoogte van het bedrag is sprake van een structurele en forse onderbesteding van de spoorbudgetten", staat in het rapport.

Geld
Geld dat op de plank ligt wordt in de tussentijd gebruikt voor bijvoorbeeld de aanleg van wegen. Volgens Schultz komt dat geld weer terug naar de spoorsector, maar de commissie zegt dat dat nauwelijks te volgen is. Het spoorbudget wordt zo "een grabbelton". "Te weinig investeren in beheer en onderhoud is als een sluipmoordenaar."

Naast de financiële problemen vindt de commissie ook dat er een gebrek aan regie is op het Nederlandse spoor.

FNV
Egon Groen, bestuurder FNV Bondgenoten: "Het is schandalig dat de commissie nog steeds te weinig inzicht in de precieze staat van het spoornet heeft gekregen. Het is zorgwekkend dat niet kan worden aangegeven hoe de kwaliteit van het spoor is. Er rijden dagelijks ik weet niet hoeveel treinen over die rails, terwijl we niet weten of de kwaliteit ervan voldoende is. Daarmee komt de veiligheid in het geding. Los daarvan: Die gegevens zouden er wel moeten zijn: meettreinen rijden regelmatig over het spoor."

Politiek
Jacques Monasch, Tweede Kamerlid PvdA: "Schokkend dat de minister spoorbudgetten achterhoudt en de Kamer onvoldoende informeert". VVD-Tweede Kamerlid Charlie Aptroot: "Wij maken ons al jaren zorgen over het spoor en uit dit rapport blijkt dat die zorgen terecht zijn". Kees Verhoeven, Tweede Kamerlid D66: "In het rapport staan goede aanbevelingen. Meer grip van de minister en het parlement op het spoor maakt de aansturing van deze publieke taak beter mogelijk".