BNR In Alle Staten9 mei '16 17:58Aangepast op 2 jun '16 11:37

Kansas, het hart van Amerika

Auteur: Bernard Hammelburg

In 1951 ontstond in Topeka, de hoofdstad van Kansas, een rel over een zwart meisje, Linda Brown. Linda moest elke dag een eind lopen om op haar zwarte lagere school te komen, terwijl pal om de hoek ook lagere school was.

Foto: BNR
Foto: BNR

Maar daar mocht Linda niet heen, want die school was blank. Haar ouders dienden bij de gemeentelijke schoolraad een verzoek in om Linda op die blanke school toe te laten, maar dat werd afgewezen. Ze stapten naar de rechter, verloren opnieuw, gingen in beroep en eindigden uiteindelijk bij het Hooggerechtshof. Op 17 mei 1954 vonniste dat unaniem dat Linda in haar recht stond, en dat segregatie op scholen ongrondwettelijk was.

Het is ongetwijfeld de belangrijkste rechtszaak geweest in de lange strijd om de burgerrechten, die pas in 1964, met de Wet op de Burgerrechten, 101 jaar na de afschaffing van de slavernij, een einde maakte aan de Amerikaanse apartheid, maar nog altijd woedt. De zaak is de geschiedenis ingegaan als ‘Brown versus the Board of Education.’ Een kwarteeuw later interviewde ik de hoofdrolspelers uit het proces. Wat het meest indruk op me maakte was wat Linda’s moeder me vertelde. “Natuurlijk ging het om een grondrecht, en om de rassenkwestie. Maar dat was voor mij niet het belangrijkste motief. Mijn man werkte dag en nacht en ik was in die tijd werkster, ook met lange dagen. Op de blanke school kregen de kinderen tussen de middag een warme lunch, en op de zwarte school niet. Ik vond dat onrechtvaardig, en vond dat mijn kind hetzelfde recht had.”

Het is mooie symboliek. Kansas ligt letterlijk in het hart van de Verenigde Staten (Hawaii en Alaska niet meegerekend). Maar met zijn belangrijke rol in de strijd om rassengelijkheid ligt de staat ook in het hart van de Amerikaanse geschiedenis. Kansas, platter dan Nederland, staat niet op de verlanglijst van de gemiddelde toerist, maar geen Amerikaan die niet van Topeka en de rechtszaak uit 1954 heeft gehoord.

Hetzelfde geldt voor het nabij gelegen Wichita, met 385.000 inwoners de grootste stad. Bijgenaamd ‘luchtvaathoofdstad van de wereld,’ en daar is geen woord aan gejokt. De fabrieken van Cessna en Beechcraft, beide onderdeel van Textron, staan er, maar ook Learjet en een filiaal van Airbus. Cessna is met afstand ’s werelds best verkochte vliegtuig. Alleen al van de eenmotorige versies 152 (tweepersoons) en 172/182 (vierpersoons) zijn er meer dan 90.000 verkocht. Ter vergelijking: het best verkochte verkeersvliegtuig uit de geschiedenis is, met 9.000 toestellen, de Boeing-737. Statistisch is de kleine Cessna 152 trouwens ook het veiligste vliegtuig ter wereld. En over luchtvaart gesproken: de helikopter werd in Kansas uitgevonden, door William Purvis en Charles Wilson, in 1909.

Meteorologisch in Kansas ook het hart van de Verenigde Staten, met een gematigd klimaat, maar ook met botsende luchtstromen, resulterend in zestig wervelwinden per jaar, meer dan waar dan ook in de Verenigde Staten. Elk jaar zijn er wel een paar heel hevige bij, die enorme schade aanrichten. Die trekken dan een leger aan van tornado-watchers, het meteorologische, maar aanzienlijk gevaarlijkere equivalent van onze vliegtuigspotters. Dodge City is de stad met de meeste wind in het hele land. Daar komt misschien de uitdrukking ‘get the hell out of Dodge’ vandaan, wat zoiets betekent als ‘maken dat je wegkomt’, al zeggen taalkundigen dat die pas populair werd door de TV-serie ‘Gunsmoke’, een soort wildwest soap opera die in Dodge City speelde.

De bekendste Amerikaan die in Kansas werd geboren was Dwight Eisenhower, opperbevelhebber van de Geallieerde Strijdkrachten in de Tweede Wereldoorlog en daarna president van de VS. Ook Walter Chrysler (van de auto’s) kwam uit Kansas. Robert Gates, oud-minister van defensie en oud-directeur van de CIA komt er vandaan, en oud-senator en oud-presidentskandidaat Bob Dole. De muzikanten Stan Kenton, Charlie Parker, Martina McBride en Gordon Parks werden in Kansas geboren, evenals de acteurs Vivian Vance, Buster Keaton, Kristie Alley, Annette Bening en Dennis Hopper.

Grappige wetten: het is verboden op walvissen te jagen, wat niet zo makkelijk is in een staat die duizenden kilometers van de kustlijn ligt, het jagen op eenden vanaf een ezel is verboden (van een paard mag wel), in Topeka is het ’s nachts niet toegestaan op straat het ABC te zingen, en in de provincie Derby is het strafbaar om tegen een frisdrankmachine te schoppen als die je geld heeft gepikt maar geen blikje geeft. Ze hebben klaarblijkelijk ernstige zorgen, daar in het hart van de Verenigde Staten.

Bernard Hammelburg is buitenlandcommentator van BNR Nieuwsradio.

Gerelateerde artikelen