New Articles14 mei '13 16:37Aangepast op 15 mei '13 06:12

Weekers overstelpt met vragen uit Kamer

Auteur: Margreeth Fernhout

Staatssecretaris Frans Weekers van Financiën heeft woensdagochtend een motie van wantrouwen voor de kiezen gekregen van zeven van de negen oppositiepartijen.

CDA, SP, D66, GroenLinks, PVV, 50PLUS en Partij voor de Dieren steunden de motie. CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt vindt dat Weekers de problemen met de Bulgaarse toeslagenfraude bagatelliseert. Er is volgens hem sprake van een verstoorde verhouding met de medewerkers van de Belastingdienst.

De regeringsfracties VVD en PvdA en de oppositiepartijen ChristenUnie en SGP steunen de motie niet, waarmee Weekers kan rekenen op de steun van een ruime Kamermeerderheid.

Staatssecretaris Weekers werd tijdens het debat in de Tweede Kamer overstelpt met vragen over de Bulgaarse toeslagenfraude. Centrale vraag: hoe kan het dat Weekers niet op de hoogte was van de fraude? Is het zijn schuld of niet?

Weekers wil graag op zijn post blijven, zei hij tijdens de tweede ronde van het debat. ''Ik wil buitengewoon graag met de professionele Belastingdienst de klus klaren'', zei hij. De VVD'er voegde er aan toe dat het oordeel aan de Kamer is. Weekers vindt dat hij de afgelopen twee jaar de nodige maatregelen heeft genomen om fraudebestrijding op de agenda te zetten. Hij is zeer gemotiveerd om daar mee door te gaan.

Coalitie wil dat Weekers blijft
De oppositiepartijen waren kritisch richting de staatssecretaris, maar wekten de indruk hem wel de kans te willen geven door te gaan. BNR's politiek verslaggever Hugo Reitsma: ''Hier kun je als fatsoenlijke oppositiepartij geen motie van wantrouwen voor indienen.'' VVD en PvdA waren er niet op uit hem weg te sturen. Dat laatste bleek ook te gelden voor de SGP en de ChristenUnie.

De staatssecretaris begon zijn antwoord aan de Tweede Kamer met duidelijk te maken dat er volgens hem twee verschillende zaken spelen: het feit dat er structureel gefraudeerd werd met de toeslagen en de specifieke casus die in het televisieprogramma Brandpunt werd getoond. ''Die specifieke zaak kende ik niet, en hoefde ik ook niet te kennen. Daarom reageerde ik geschokt op de beelden. En dat zou u ook doen.'' Liever debatteert Weekers over de aanpak van de fraude.

Systeem niet goed doordacht
Weekers doet wat hij eerder had moeten doen, zegt Reitsma. ''Hij vertelt helder wat hij wel en niet wist en wat hij daar mee heeft gedaan.'' Weekers zegt dat bij de inrichting van het toeslagensysteem niet goed is doordacht welke mogelijkheden tot fraude er zijn. ''Deze zaak is aanleiding de wet zodanig aan te passen dat er geen voorschot meer wordt gegeven.''

Het zal voor Weekers soms moeilijk worden een bevredigend antwoord te geven, zegt Reitsma. ''Als hij dingen niet wist is hij incompetent, als hij iets wel wist heeft hij daar onvoldoende mee gedaan.'' Volgens Reitsma was de toon van het debat tot de schorsing rond 19.00 uur niet heel geïrriteerd. ''Hij krijgt eerst de kans om uit te leggen wat hij wel en niet wist en wel en niet heeft gedaan.''

Onhandige communicatie
Het lijkt erop dat Weekers door zijn topambtenaren niet goed is bediend, zegt Reitsma. ''En zeker is dat hij heel onhandig is geweest in zijn communicatie met de kamer de afgelopen weken, nadat duidelijk werd dat er iets aan de hand is.''

Volgens politiek analist Martijn van der Kooij is het niet gek dat het nu vooral gaat om de communicatie van Weekers en niet direct over de bestrijding van de fraude. ''Een bewindspersoon dat niet op de hoogte is van zulke grootschalige fraude, dat is ernstig. Het kan zijn dat hij het echt niet wist, of dat hij het wel wist maar geen actie ondernam. In dat laatste geval moet hij opstappen.''

'Tweede Kamer is zelf ook verantwoordelijk'
De coalitiepartijen spreken zich nog niet heel uitdrukkelijk uit over de positie van Weekers, maar steken de hand in eigen boezem. VVD'er Helma Neppérus vraagt zich of de Tweede Kamer een klontje boter op het hoofd heeft. ''Hadden wij niet zelf ook in de gaten moeten hebben hoe groot de fraude was?'' Ze sluit zich daarmee aan bij ChristenUnielid Carola Schouten, die iets soortgelijks zei, en steunt haar partijgenoot staatssecretaris Weekers.

Ook Ed Groot van de PvdA houdt zich op de vlakte. Hij wijst erop dat alle ophef in elk geval er toe heeft geleid dat fraudebestrijding weer bovenaan de agenda staat. ''De werkvloer klaagde dat er busladingen Bulgaren hier onze schatkist leeg kwam roven en dat de politiek daar niets aan deed.'' Groot wil nog geen uitspraak doen over of de staatssecretaris op de hoogte had moeten zijn. ''Er zijn tientallen fraudezaken bij het FIOD onder behandeling. Hij hoeft niet alle zaken te kennen.''

Oppositie moet aftreden?
Ook Groot zegt dat er al tientallen rapporten waren over de fraude, die ook de Kamer bereikten. ''Al die cijfers verdienden meer aandacht van ons dan ze hebben gekregen, en dat reken ik ook mezelf aan.'' Die houding begint onder andere Wouter Koolmees van D66 te irriteren. ''We staan hier om de regering de maat te nemen, en niet elkaar. Er waren al maatregelen aangekondigd om deze fraude aan te pakken. Die maatregelen hadden we toen al kunnen nemen. Wat ik wil weten is of de heer Groot vindt dat de staatssecretaris die maatregelen ook eerder had moeten nemen.''

PVV-er Roland van Vliet wijst erop dat de 'boter op het hoofd'-kwestie inmiddels trending topic is op Twitter. ''Het lijkt erop dat het debat om de vraag draait of de oppositie moet aftreden, en niet de staatssecretaris.'' De oppositie wil nog voor de antwoorden van Weekers weten of de partij vertrouwen houdt in de staatssecretaris, maar het lukt Groot niet daar een voor de oppositie bevredigend antwoord op te geven.

Vertrouwen terugwinnen
GroenLinks-fractievoorzitter Bram van Ojik wil niet discussiëren over de vraag of Weekers op de hoogte was of niet. ''Als hij zegt dat hij het niet wist, dan geloof ik dat. Maar ik schrok wel van de uitlatingen van ambtenaren die zeggen dat zij niet voldoende serieus genomen werden. Ik wil van de staatssecretaris weten wat hij gaat doen om het vertrouwen van zijn ambtenarenapparaat terug kunnen winnen.'' Van Ojik vindt dat Weekers het probleem heeft 'gebagatelliseerd'.

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt beet het spits van het debat af, ook met een waslijst aan vragen. Hij wil vooral weten wat er is gedaan om te proberen de fraude stoppen. Hij beschuldigt hem van 'incidentenpolitiek' omdat hij pas na het bekend worden van de fraude door Bulgaarse bendes plotseling maatregelen ter verbetering toezegde.

Vijfde keer
SP-Kamerlid Farshad Bashir stipt aan dat het al de vijfde keer is tijdens de zitting van dit kabinet dat er gesproken wordt over het vertrouwen van een bewindspersoon. ''De vraagt rijst of de staatssecretaris wel de touwtjes in handen heeft op zijn eigen departement.'' Bashir vindt het dan ook onterecht dat de Weekers de schuld geeft aan zijn ambtenaren. ''Zij hadden hem al lang geïnformeerd, maar er komt een beeld naar voren dat hij zich daar weinig van aantrok.''


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen