Nieuw1 jun '13 20:55

Interview | 'Problemen woningcorporaties vanwege blinde vlek'

Auteur: Fleur de Bruijn

Het huidige systeem van zelfstandige woningcorporaties is mislukt. De sociale huisvestingssector heeft gefaald in zelfregulering en zelfdisciplinering. BNR spreekt hierover met Peter Boelhouwer, hoogleraar woningmarkt aan de TU Delft.

De corporaties kregen vanaf halverwege de jaren '90 geen subsidie meer en moesten maatschappelijk ondernemers worden. Dat dit niet gelukt is, is zeker ook de overheid aan te rekenen, want die wijzigde continu het takenpakket van de corporaties, zegt Boelhouwer. Een interview met de hoogleraar woningmarkt.

Er staat hard conclusies in het rapport vindt u niet?
“Het zijn zeker harde conclusies, met name omdat de sector er zelf mee komt. De problematiek was natuurlijk al wel veelbesproken door externen. Velen hebben aangegeven dat er veel mis is en dat er verbeteringen moeten plaatsvinden. Maar het trieste is dat we daar al tien, vijftien jaar over spreken, ook met de politiek, en dat er nooit echt een aanpassing heeft plaatsgevonden; het heeft dus nooit tot regelgevind geleid.”

Zal het nu wel tot regelgeving leiden?
“Zeker, er is deze week een novelle van Minister Blok uitgelekt. En er ligt al een herziening op de woningwet waarin het toezicht wordt aangetrokken en waarin het speelveld van corporaties ook fors wordt beperkt. Ze mogen zich alleen nog op sociale woningbouw richten. Zelfs leefbaarheid, wat toch ook een sociale taak is, mogen ze niet meer doen. Ze moeten echt terug in hun hok.”

Die zelfregulering is in 1993 ingegaan via een aanpassing van het Besluit Beheer Sociale Huursector. Wat veranderde door dat besluit?
“Eerste werden alle activiteiten van corporaties gesubsidieerd en dat werd vooraf getoetst. Je kunt zeggen dat het gewoon een soort uitvoeringskantoren van de overheid waren. Daar waren weinig risico’s aan verbonden en dat veranderde. Toen vond de bruteringsoperatie plaats en werden alle uitstaande leningen verrekend met de subsidies die ze nog zouden krijgen. Vanaf toen werden corporaties financieel helemaal zelfstandig en vond toetsing achteraf plaats."

Kun je de politiek dat kwalijk nemen?
“Vanaf dat moment veranderde hun takenpakket continu en daar kun je de politiek op aanspreken; dan moesten ze weer bouwen, dan mochten ze dat weer niet. Dat pakket is ook nog eens fors uitgebreid en daar hebben ook gemeentes dankbaar gebruik van gemaakt.”

Vooral het toezicht vervaagde na dat besluit, het resultaat zagen we met name terug in het Vestia-debacle. Zijn er nog meer grote incidenten geweest?
“Het rapport spreekt over twintig grote incidenten, de meeste van de ruim 400 corporaties hebben het dus gewoon prima gedaan. Die hebben betaalbare, mooie huisvesting voor mensen met een bescheiden beurs ontwikkeld. Maar er zijn er een aantal die over de schreef zijn gegaan, die hebben risico’s genomen. En de gebeurtenissen bij Vestia zijn ongekend, daar is bijna 3 miljard euro verdwenen, dat was in een bedrijf nooit gebeurd. Moet je je voorstellen: er zat één iemand met een derivatenportefeuille van 20 miljard euro.”

In 1993 zwommen woningcorporaties nog in het geld, nu is dat heel anders. Zijn de risico's en toekomstscenario's naar uw idee voldoende ingecalculeerd in dat besluit van 1993?
“Nee, maar dat was ook heel moeilijk, want wie had kunnen voorspellen dat de vastgoedmarkt zo zou boomen? Ze hebben toen financiële parameters afgesproken en men dacht dat de rente nog hoog zou staan. Die is plotseling gedaald waardoor de corporaties veel voordeliger uit waren. De waarde van vastgoed werd hoger waardoor ze konden verkopen. Daardoor hebben ze die enorme vermogens kunnen ontwikkelen en dat had niemand voorzien. Men had een blinde vlek (…) Er was puur en alleen aandacht voor de markt.”


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen