Nieuws2 mei '12 17:09

'Ook Fortuyn had geen alternatieven'

Auteur: Fleur de Bruijn

Met zijn flamboyante stijl heeft Pim Fortuyn taboes doorbroken en thema’s op de agenda gezet, maar uiteindelijk had hij ook geen alternatieven voor de problemen in het land.

Dit zegt professor Jos de Mul, hoogleraar filosofie van mens en cultuur aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Hij houdt woensdagavond de tiende Rotterdamlezing, waar oud-politicus Marco Pastors zich als gast uit heeft teruggetrokken. Hij kon zich niet vinden in de lezing.

Op 6 mei is het 10 jaar geleden dat Pim Fortuyn werd vermoord. In de lezing waardeert De Mul de ideeën van Fortuyn in het licht van zijn messiaanse opvatting van politiek bedrijven; alsof hij de verlosser was.

Messiaanse manier
“Dat is wat hij deed: op een messiaanse manier politiek bedrijven. In zijn boek De verweesde samenleving betoogt hij dat er symbolisch gezien geen vader meer in de samenleving aanwezig is, zoals Drees dat bijvoorbeeld was. De vaderfiguren zijn in de vrije jaren '60 door de babyboomers aan de kant gezet, maar zijn ze volgens Fortuyn onontbeerlijk in de samenleving.''

Postmoderne politicus
“Fortuyn was een typische postmoderne politicus die nogal eens van politieke voorkeur wisselde, maar uiteindelijk de thema’s vond die hem electoraal succes brachten'', stelt De Mul. Dat waren met name multiculturalisme, islamitisering en de kloof tussen politiek en de burger. “Die thema’s zijn met succes opgepikt door latere populisten als Geert Wilders.''

Onrealistische vergezichten
VVD-politicus Frits Bolkestein zette dat thema ook wel op de kaart, maar veel minder confronterend. Bovendien deed hij dat van binnenuit de gevestigde politiek en dat is toch anders, vindt De Mul. “Overigens was daar binnen de VVD veel kritiek op, van onder anderen Hans Dijkstal en de zijnen.''

Fortuyn schetste als messias onrealistische vergezichten, vindt de filosoof. Hij noemt alleen al het feit dat - na een generaal pardon - de grenzen voor buitenlanders voorlopig dicht moesten. “Afgezien van het feit dat dat om economische redenen onhaalbaar is, is dat ook juridisch gezien onmogelijk. Maar het koninkrijk van een messias is nu immers nooit van deze wereld. Maar hij verwoordde daarmee wel het ongenoegen van een grote groep mensen en schetste een paradijselijk alternatief.’’

Niet goed afgelopen
De Mul denkt dat het uiteindelijk niet goed was afgelopen als Fortuyn in de Tweede Kamer was gekomen: “Fortuyn is vrijwel uit alle organisaties waar hij in zat, met ruzie vertrokken. Hij kon niet binden. Hij had het een tijdje aardig gedaan, maar was daarna ook weer met slaande deuren vertrokken, vermoed ik. Ook in dat opzicht lijkt Wilders zich te ontpoppen als een waardige opvolger.''


 


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen