Nieuws26 mei '11 22:20Aangepast op 27 mei '11 13:02

Karremans: 'the bad pianist'?

Auteur: Karin Backx

** ACHTERGROND ** Thom Karremans. De gewraakte Dutchbat-commandant die symbool staat voor de mislukte missie in Srebrenica. Door de arrestatie van de Bosnisch-Servische leider Ratko Mladic, donderdag, rijst de vraag hoe het staat met deze man. Wat heeft hij allemaal gedaan sinds het drama van Srebrenica en wat doet hij nu?

Kolonel Thom Karremans wordt in 1994 uitgeroepen tot commandant van Dutchbat III, een eenheid die wordt uitgezonden naar de enclave Srebrenica.
Duizenden moslims zijn naar deze enclave gevlucht om te ontsnappen aan het Servische leger. Dutchbat III heeft als taak hen te beschermen tegen de Serven.
Blauwhelmen
De Dutchbat-misse eindigt uiteindelijk in een drama. De troepen van de Bosnisch-Servische generaal Ratko Mladic lopen in juli 1995 de moslimenclave onder de voet, en de Nederlandse VN-blauwhelmen van Dutchbat kunnen daarna niet verhinderen dat duizenden moslimmannen door de troepen van Mladic gedeporteerd en geëxcuteerd worden. Tussen de 7000 en 8000 moslimjongens en -mannen vinden de dood bij wat bekend zal gaan staan als 'de val van Srebrenica'.
Bakken vol kritiek
Veel Dutchbatters kampen na dit drama met posttraumatische stressstoornissen en verschillende soldaten plegen zelfmoord.
Na de val krijgt Dutchbat-commandant Karremans bakken vol kritiek over zich heen. Met als grootste verwijt dat Karremans en zijn mannen te weinig hebben gedaan om de moslimmannen te redden, en er gaan zelfs beweringen rond dat er binnen het bataljon sprake zou zijn geweest van een 'anti-moslimhouding'.
Good guys and bad guys
Karremans draagt zelf bij aan dit beeld door na de terugkeer van Dutchbat in Zagreb tijdens een persconferentie de Bosnisch-Servische generaal Mladic uitbundig te prijzen voor zijn militaire stategie.
Hij merkt op dat er geen "good guys and bad guys" zijn in Bosnië. Een speech die overigens is geschreven door voorlichters van Defensie, die ook de laatste zin hebben bedacht.
Drankjes en cadeaus
De Nederlandse troepen in Srebrenica beschikken niet over een sterk wapenarsenaal en leunen voor luchttroepen op de hulp van andere NAVO-troepen. Die zeiden aanvankelijk dan ook hun steun toe nadat het ernstigste gevecht in de stad over was.
Video's van na de overgave tonen een Nederlandse commandant Thom Karremans, die zenuwachtig drankjes en cadeaus aanneemt van de Bosnisch-Servische generaal Ratko Mladic.
I'm just the pianist
In het flmpje is onder meer te zien dat Mladic hem beschuldigt van het aanvallen van zijn mannen. Karremans zegt daarin de bekende woorden: "I'm just the pianist, don't shoot the pianist," waarop Mladic antwoordt: "You are a bad pianist."
In het gewaarkte filmpje maakt Karremans een alles behalve daadkrachtige indruk. Het falen van die onderhandelingen zou uiteindelijk leiden tot één van de grootste massaslachtingen na de Tweede Wereldoorlog in Europa.
Etnische zuiveringen
Door de arrestatie van Ratko Mladic, die gezien wordt als het brein achter de etnische zuiveringen in Srebrenica, doemen de beelden en vragen rondom deze besnorde commandant weer op. Wat is er met hem gebeurd en wat doet hij nu eigenlijk?
Onsteltenis
Na het drama wordt Karremans tot ontsteltenis van minister van Defensie Joris Voorhoeve bevorderd tot kolonel. Hij krijgt een baan in de Verenigde Staten, later werkt hij voor de NAVO in Duitsland.
Na zijn pensioen keert hij terug naar zijn vaderland, maar daar wordt hij niet met open armen ontvangen. Na diverse bedreigingen vlucht hij naar Spanje, waar hij het gros van zijn verdere leven in relatieve anonimiteit slijt.
Ontvlucht Nederland
In het IKON-programma Factor vertelt Karremans over een wandeling door Amsterdam, waarin hij opving: "Die vent moeten ze ophangen", en hij legt uit hoe het juist die ervaringen waren die hem hebben doen besluiten om Nederland te verlaten. "Ik ben mijn eigen land ontvlucht en dat doet heel erg pijn", aldus Karremans in het programma.
Missie kansloos
In 1998 brent de oud-kolonel het boek Srebrencia - Who Cares? Een puzzel van de werkelijkheid uit. Hierin beschrijft hij zijn rol en die visie op de gebeurtenissen. In het boek probeert hij zichzelf, maar vooral de Dutchbatters vrij te pleiten.
In zijn uitleg laat hij weten dat de missie kansloos was met de middelen die ze hadden en schrijft zeer teleurgesteld te zijn in de legerleiding van de VN. Pas in 2004, wanneer Karremans moet getuigen voor de parlementaire enquêtecommissie die onderzoek doet naar de val van Srebrenica, verandert de publieke opinie enigszins.
Joegoslavië-Tribunaal
Karremans is dan al vrijgepleit van alle schuld, door een onderzoek van het Nederlands Insitituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD). In dat onderzoek wordt de schuld vooral gelegd bij de legerleiding, waaronder generaal Hans Couzy.
In 2004 wordt Karremans ook opgeroepen voor het Joegoslavië-Tribunaal als getuige, maar hij blijkt aanvankelijk onvindbaar. Uiteindelijk wordt hij dan toch gevonden en getuigt tegen de Bosnisch-Servische officieren Vidoje Blagojevic en Dragan Jokic.
Gerehabiliteerde Dutchbatters
In december 2006 ontvangen de gerehabiliteerde Dutchbatters een insigne. Minister van Defensie Henk Kamp noemt het herinneringsteken "een erkenning van de miskenning, van een onmogelijke missie en tegelijkertijd een erkenning voor de uitvoering van een moeilijke taak en de voltooiing van eerherstel van Dutchbat."
Karremans is de eerste die de insinge mag ontvangen. In zijn toespraak zegt hij getwijfeld te hebben over het aannemen ervan, maar "uiteindelijk zijn gevoelens van waardering en bewondering voor de onmogelijke taak van de militairen heeft laten preferen."
Volgens de laatste berichten leeft de getergde commandant nog steeds een teruggetrokken bestaan op een onbekende locatie in Spanje.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen