Beurs19 jan '15 14:57

'Index leidt bedrijven naar beter gedrag'

Auteur: Marjan van den Berg

Het begon als een droom van een Nederlandse ondernemer, maar de ‘Access to Medicine Index’ wordt inmiddels wereldwijd omarmd door ministers, grote bedrijven, ngo's en Bill Gates. Vanwege het grote succes is oprichter Wim Leereveld deze week uitgenodigd op het World Economic Forum in Davos.

Wim Leereveld (L) in gesprek met Paul van Liempt.
Wim Leereveld (L) in gesprek met Paul van Liempt.

De Access to Medicine Index is uitgegroeid tot toonaangevende lijst voor de farmaceutische industrie. Het is een ranglijst die aangeeft hoe veel moeite geneesmiddelenfabrikanten doen om medicijnen toegankelijk te maken in ontwikkelingslanden. “Je kan precies zien hoe ver welke bedrijven zijn op het pad om die mensen daar te bereiken”, zegt oprichter van de index, Wim Leereveld, die vanochtend te gast was bij BNR’s Paul van Liempt.

Respect voor elkaar
De index zet volgens hem meer zoden aan de dijk dan het bekritiseren van bedrijven die uit zichzelf weinig doen aan maatschappelijk verantwoord ondernemen. “Die bedrijven wordt aan alle kanten verteld wat ze niet goed doen. Zelden wordt hen verteld wat ze wel goed doen. Dat is één ding wat die Access to Medicine Index doet. Twee is: die bedrijven hadden voordat die index er was, geen idee of zijzelf voortvarend bezig waren met het bereiken van die markten. Sinds die index er is, weten ze het wel, weten ze het precies van elkaar. En aangezien ze dag in, dag uit, met elkaar bezig zijn… Ik zeg wel eens: die bedrijven hebben respect voor ngo’s, hebben ook respect voor regeringen, maar het meeste respect voor elkáár. Dat is het mechanisme.”

De lijst heeft het gedrag van de farmaceuten beïnvloed. “Omdat die index belangrijk geworden is, zijn die bedrijven nu bereid om met allerlei partijen te praten: ‘hoe kunnen we die zaak oplossen?’, ook wel degelijk kijkend naar het financiële plaatje. Het zijn geen filantropische instellingen natuurlijk.”

Leereveld besloot tot het ontwikkelen van de ranglijst na de terroristische aanslagen in 2001. “Dat was een moment waarop ik mij afvroeg: wat is hier aan de hand en wat is mijn rol? Men vroeg mij: ‘Wim, jij hebt nogal eens kijk op de wereld, wat denk je hiervan?’ Ik zei: ‘Jongens, als we niet wat doen aan het verschil tussen armoe en rijkdom, dan komt er veel meer over ons heen. Wij hebben een taak, en niet alleen uit sociaal oogpunt, om onze maatschappij beter op te bouwen.”

Hannesen
Leereveld besloot met dit inzicht, en met de door hem opgebouwde expertise, zelf aan de slag te gaan. “Ik wist iets van die bedrijven omdat mijn tijd daarvoor, meer dan 15 jaar, was ik ’s ochtends, ’s middags en ’s avonds om zaken te doen voor mijn bedrijf. Dat bedrijf ging op een bepaald moment naar de beurs, ik nam een bepaalde pauze… en daarna dacht ik: ik weet iets wat anderen niet weten. Ik zag bijvoorbeeld de World Health Organisation gewoon een beetje hannesen met hoe je die bedrijven als het ware verder krijgt. Ik zei: dan moet je ze met elkaar gaan vergelijken op iets wat de hele wereld belangrijk vindt. En ik kon het wel vertellen, maar op een bepaald moment dacht ik: luistert men? Begrijpt men het? Ik keek naar mezelf en ik dacht: ik moet het zelf gaan doen.”

Leerevelds initiatief werd opgepikt door The Financial Times. Er was aanvankelijk veel kritiek, herinnert hij zich. “Er werd gereageerd vanuit activistische ngo’s, van: ‘dit kan niet, je kunt geen bedrijven prijzen. Je kunt geen bedrijven zomaar bovenaan zetten’. En bedrijven die onderaan stonden, vonden dit ook niet prettig. Die begonnen ook te reageren. Daar was op dat moment een soort middenpad ontstaan dat er niet was. Dat nam deze Access To Medicine Index in.”

Inmiddels wordt de lijst gefinancierd door Nederland, Groot-Brittannië en de Bill & Melinda Gates Foundation. Sinds 2008 verschijnt de index iedere twee jaar.

Volgens Leereveld is het inmiddels gebleken dat farmaceutische bedrijven best zaken willen doen in ontwikkelingslanden. “Maar als niemand zegt hoe dat precies moet en we alleen maar zeggen dat ze iets niet goed doen, dan hebben ze ook totaal geen leiding. En die index leidt bedrijven naar beter gedrag.”

Access to Seeds Index
Dit jaar komt Leereveld met een nieuwe index: de Access to Seeds Index, die als doel heeft de zadenindustrie aan te sporen zich in te spannen voor betere oogsten voor kleine boeren. Om dit te bereiken, worden de grote zadenproducenten langs de meetlat gelegd.

Hoe deze nieuwe grote index zal uitpakken, kan hij nog niet voorzien. “Bij de Access to Medicine Index heb ik dat ook nooit kunnen voorspellen. Ik zei altijd: als je zo’n lijstje publiceert, dan gebeurt er wat. Dat zal bij die zadenbedrijven beslist ook wel gebeuren. Hoe zich dat gaat manifesteren… dat is het spannende van het pad waarop we zitten.”

Gerelateerde artikelen