Beurs29 mei '13 14:32Aangepast op 29 mei '13 18:20

EC dwingt Nederland tot verdere bezuinigingen

Auteur: BNR Webredactie

Het extra bezuinigingspakket van 4,3 miljard euro dat het kabinet tot augustus heeft 'geparkeerd', is onvoldoende. De Europese Commissie heeft bepaald dat aanvullende maatregelen nodig zijn om het begrotingstekort in 2014 terug te dringen tot 2,8 procent van het bruto binnenlands product.

De commissie vraagt 6 miljard extra aan 'aanvullende consolidatiemaatregelen, van ten minste 1 procent van het bbp'. Wachten is nu op het CPB, om te kijken hoe dat allemaal in de begroting van Prinsjesdag past, zegt parlementair verslaggever Hugo Reitsma. "Maar vast staat dat het een begroting wordt met heel veel extra bezuinigingen, veel meer dan eerder werd gehoopt en gedacht."

Van de Europese Commissie krijgt Nederland een jaar extra de tijd om het begrotingstekort af te bouwen. Eigenlijk had dat al dit jaar moeten gebeuren. De Europese Commissie in Brussel droeg Nederland wel op extra vaart te maken met de geplande maatregelen rond de beperking van de hypotheekrenteaftrek.

Premier Mark Rutte schrikt niet van de aanbevelingen. "De commissie raamde eerder al dat het tekort uitkomt op 3,6 procent. Dat betekent dat we ongeveer een miljard moeten bezuinigen. Maar we besluiten daarover in augustus, op basis van de nieuwe raming van het Centraal Planbureau. We maken al sinds 1815 in dit land een begroting in augustus.''

Naast negatieve signalen, zoals de tegenvallende belastinginkomsten, zijn er volgens hem ook positieve ontwikkelingen, zoals de sterke groei van de export en de voorzichtig aantrekkende woningmarkt. "Laten we dat een kans geven.'' De premier begrijpt niet goed waarom de Europese Commissie aanbeveelt het begrotingstekort volgend jaar terug te brengen naar 2,8 procent in plaats van naar 3 procent, de EU-limiet. "Ik wil nog eens goed bekijken wat ze daarmee bedoelen.''

Dijsselbloem
Minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën denkt dat de Europese Commissie Nederland met de 2,8 procents-eis een 'bepaalde veiligheidsmarge' oplegt. Dijsselbloem wijst op de afspraak in het begrotingspact die uitgaat van maximaal 3 procent. "Ik hoor die 2,8 voor het eerst'', zegt Dijsselbloem. Hij vindt de opdracht van Brussel 'niet verrassend'. "Als je de voorjaarsraming hebt gezien, dan verbaast het niet dat de Commissie zegt dat we meer moeten bezuinigen.''

Volgens Dijsselbloem ligt het sociaal akkoord niet in de prullenbak. Daarin sprak het kabinet in april met de sociale partners af om het bezuinigingspakket van 4,3 miljard voorlopig van tafel te halen totdat in augustus nieuwe ramingen over de Nederlandse economie en het begrotingstekort bekend zijn.

Hervormingen
Het doorvoeren van structurele hervormingen gaat in Nederland heel moeizaam, vindt macro-econoom Daniëlla Piljic van de Rabobank. In de conclusies van de Commissie ten aanzien van de hervormingen kan ze zich daarom goed vinden. "Tegelijkertijd zeggen ze dat het tekort onder de 3 procent moet komen en dat kan alleen maar door extra lasten te verzwaren, en dat gaat niet samen."

Wat Piljic betreft is het voor de langere termijn belangrijk om te focussen op de structurele hervormingen op de woningmarkt, arbeidsmarkt, zorg en pensioenen. "Dat zijn immers de dossiers die heel erg belangrijk zijn, veel geld kosten en met het oog op de vergrijzing opnieuw ingericht moeten worden. Die 3 procent en 2,8 procent zijn allemaal afhankelijk van de groeivoorspellingen van volgend jaar. En we weten dat die altijd weer tegenvallen. We blijven maar achter de feiten aanlopen."

Einddoel
In sommige gevallen gaan de hervormingen inderdaad nog niet ver genoeg, zegt Piljic desgevraagd tegen economieredacteur Rob Jansen. "Je moet consumenten een duidelijk einddoel bieden, bijvoorbeeld: 'de komende twintig jaar gaan we de hypotheekrenteaftrek op 30 procent brengen en dat is het eindpunt'. Nu hebben we niet de zekerheid dat een nieuw kabinet het beleid niet verandert. De voorgenomen hervormingen zijn er, maar die moeten nog worden omgezet in wetgeving. Dan heb je meer houvast, zegt ook de Europese Commissie."

Rob Jansen herkent die kritiek. "Ze zijn toch wat kritisch over bijvoorbeeld het woonakkoord: de hypotheekrenteaftrek moet verder aangepakt worden, de huursector moet sneller geliberaliseerd worden, het pensioenstelsel moet sneller op de schop en de arbeidsparticipatie moet omhoog. Daarvan klinkt heel duidelijk door in het rapport dat Nederland echt een tandje bij moet zetten. Doorpakken, dát is de boodschap."

In het moeras
De Brusselse bemoeizucht valt bij Geert Wilders niet in goede aarde. "Laat Brussel diep in het moeras zakken. Waar bemoeit die irritante EU zich mee. Opheffen die elite-club. Nederland weer vrij''. Ook oppositiepartijen CDA en D66 zien in de opmerkingen van Rehn geen aanmoediging voor het gevoerde beleid. "Het kabinet heeft er onverstandig aan gedaan de laatste ramingen van het Centraal Planbureau over het begrotingstekort te negeren. Het heeft kostbare maanden verloren laten gaan", zegt CDA-Kamerlid Eddy van Hijum.

D66-Tweede Kamerlid Wouter Koolmees wijst erop dat het kabinet zelf met de sociale partners heeft besloten hervormingen uit te stellen. "Laten we het sociaal akkoord versneld uitvoeren en al in 2014 beginnen met de hervorming van WW en ontslagrecht. We moeten juist investeren in kennis, daarmee vergroot je het verdienvermogen, creëren we economische groei en nieuwe kansen voor mensen.''

Coalitie
De coalitiepartijen zien ook lichtpunten. Henk Nijboer van de PvdA: "De aanbeveling van de Europese Commissie dat het begrotingstekort in 2014 onder de 3 procent moet uitkomen is in lijn met de afspraken die deze coalitie heeft gemaakt. Ze stellen dat de voorgenomen maatregelen van het kabinet uit het sociaal akkoord, op de woningmarkt en de verhoging van de pensioenleeftijd verstandig en noodzakelijk zijn. Alleen zo komen we sterker en socialer uit de crisis.''

Mark Harbers van de VVD vindt dat het kabinet nu aan zet is om met voorstellen te komen. "We hebben nog 3,5 maand voor het Prinsjesdag is. De VVD wil het liefst zo weinig mogelijk lastenverzwaringen en zoveel mogelijk bezuinigingen op de uitgaven. Als je de aanbevelingen van de Europese Commissie leest, zie je ook lof voor Nederland, onder meer op het sociaal akkoord. De commissie vindt dat Nederland op de goede weg is.''

België
België ontsnapt aan een Europese boete. De Europese Commissie maant het land wel stappen te ondernemen om het begrotingstekort onder de Europese limiet van drie procent te brengen.

Spanje, Frankrijk, Portugal en Slovenië mogen van de Europese Commissie langer de tijd nemen om hun begrotingstekort te laten voldoen aan de Europese regels. In Portugal en Slovenië zijn extra maatregelen nodig om de overheidsfinanciën op orde te krijgen, bovenop de bezuinigingen die eerder al werden aangekondigd.

Spanje
Spanje krijgt van de commissie tot 2016 om het tekort terug te dringen tot minder dan 3 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Frankrijk, Portugal en Slovenië moeten dat doel in 2015 bereiken.

Het Spaanse tekort komt dit jaar naar verwachting uit op 6,5 procent van het bbp. Voor Portugal wordt een gat in de begroting voorzien van 5,5 procent, terwijl Slovenië en Frankrijk naar schatting uitkomen op respectievelijk 4,9 en 3,9 procent.

Forse bezuinigingen
De vier landen moeten de komende jaren forse bezuinigingen doorvoeren om aan de eisen van Brussel te voldoen. Spanje moet daarbij onder meer de groeiende tekorten in de sociale voorzieningen aanpakken en de economie vergaand hervormen.

Frankrijk dient volgens de commissie alle voorgenomen besparingen zoals beloofd voor het einde van het jaar door te voeren en elke meevaller te gebruiken om het tekort verder af te bouwen. Daarbij moet ook de Franse economie op de schop worden genomen en moet het pensioenstelsel worden hervormd.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen