Beurs7 okt '14 18:16Aangepast op 7 okt '14 18:51

'Kans nog niet verkeken om aardgasbaten beter te benutten'

Auteur: Thijs Baas

Als Nederland de aardgasbaten vanaf nu in een investeringsfonds stopt, kan daar over 20 jaar liefst 150 miljard euro inzitten. Dat blijkt uit berekeningen van de Algemene Rekenkamer.

Aardgasbaten gebruiken voor een vermogensfonds heeft op de lange termijn grote voordelen, omdat je eeuwig geld kunt halen uit de opbrengsten van het vermogen. En het is nog niet te laat om dat alsnog te doen, zegt Arno Visser, collegelid van de Algemene Rekenkamer, tegen verslaggever Jeroen Stans. "Je kunt het moment aangrijpen voor een politieke keuze voor de toekomst."

Nu gaan alle aardgasbaten naar de schatkist en kunnen ze overal aan worden uitgegeven. De Rekenkamer onderzocht drie scenario’s over hoe er in de toekomst met de baten kan worden omgegaan. Het aardgasveld in het Groningse Slochteren had de Nederlandse staat 85 miljard euro meer op kunnen leveren dan de 265 miljard die de afgelopen ruim 50 jaar zijn binnen gekomen, blijkt uit een rapport van de Algemene Rekenkamer.

Noorwegen
Een fonds blijkt daarmee grote voordelen te hebben boven het stoppen van de aardgasbaten in de algemene middelen. Alleen op de korte termijn betekent het dat je geld in het fonds moet stoppen dat anders voor de begroting zou kunnen worden aangewend, zegt Visser. Maar Noorwegen heeft ervoor gekozen vanaf dag één al het geld te beleggen in een beleggingsfonds, in beheer van de Noorse centrale bank. Visser: "Vier procent van een beetje is in het begin heel weinig, maar als het fonds groeit wordt die 4 procent op langer termijn veel groter in euro's."

Het heeft wat Visser betreft dan ook nog altijd zin om geld apart te zetten. "Het heeft altijd zin om te kijken naar het verleden. Op dit moment is er toevallig discussie over een toekomstfonds, waarin geld van de aardgasbaten besteedt. Je zou het moment kunnen aangrijpen om een politieke keuze te maken van wat je wilt in de toekomst."

Drie opties
Sinds de jaren '60 waren er drie toekomstscenario’s voor de vele miljarden aan aardgasinkomsten:

- Blijf alle inkomsten uit de aardgasbaten besteden via de algemene middelen, zoals nu ook gebeurd. Voordeel is dat er op korte termijn geen financieringstekort ontstaat, zoals wel zou gebeuren als de baten apart zouden worden gezet.

Nadeel in dit scenario is dat de onvermijdelijke terugloop van de aardgasbaten niet wordt gecompenseerd door blijvende inkomsten uit bijvoorbeeld een vermogensfonds.

- Je kunt er ook voor kiezen om de aardgasbaten (of een deel daarvan) in een verdeelfonds te stoppen, zoals ook bij het inmiddels opgeheven FES is gebeurd. Voordeel van zo’n verdeelfonds is dat daarmee uitgaven als investeringen kunnen worden gewaarborgd. Bovendien kun je in zo’n fonds geld dat je in het ene jaar niet uitgeeft gewoon meenemen naar een volgend jaar.

Nadeel van dit scenario is dat de uitgaven zijn geoormerkt, er wordt precies aangegeven waaraan het geld wordt uitgegeven. Daardoor kan het niet worden uitgegeven aan zaken die wellicht belangrijker zijn, die afweging kan dan niet worden gemaakt.

En bovendien ontstaat er in dit scenario op korte termijn een financieringstekort voor de overheid.

Ook worden teruglopende inkomsten in dit fonds (doordat de aardgasbaten afnemen) niet gecompenseerd door blijvende inkomsten uit een opgebouwd vermogen.

- De laatste optie die de Algemene Rekenkamer aandraagt is het ‘Noors model’. In dat scenario stort Nederland, naar Noors voorbeeld, alle inkomsten uit de aardgasbaten in een staatsvermogensfonds.

Als dit fonds op korte termijn wordt opgericht, kan daar in 2035 een vermogen van 150 miljard euro inzitten.

Groot nadeel aan dit scenario is dat het op korte termijn een extra begrotingstekort zal opleveren. Want de aardgasbaten kunnen dan niet meer, zoals nu wel gebeurd, aan de algemene middelen worden toegevoegd.

Maar het heeft ook een groot voordeel meent de Rekenkamer. Want het vermogen dat in het fonds wordt gestopt, levert volgens hen vanaf 2027 al meer op dan de inkomsten uit de aardgasbaten.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen