Beurs22 nov '12 15:59Aangepast op 22 nov '12 18:13

DNB moet banken aanspreken op salarissen

Auteur: Thijs Baas

De Nederlandsche Bank (DNB) moet banken en vakbonden stevig aanspreken op het salarisniveau in de bankensector, om de sector weer gezond te krijgen.

Dat zegt Rens van Tilburg van onderzoeksbureau SOMO tegen BNR's Diana Matroos. "DNB heeft een kritische dialoog met banken over het uitbetalen van dividend. Datzelfde verhaal zouden ze ook kunnen houden tegen de banken en tegen de vakbonden en zeggen: jullie banken zijn er toch echt voor om de kredietverlening op peil te houden."

Dat betekent wat Van Tilburg betreft dat de lonen binnen het bankwezen niet langer mogen uitkomen boven de gebruikelijke norm in andere sectoren. "Er is veel discussies geweest over de prikkels die van de bonussen uitgaan om risico's te nemen. Daarin zijn wel degelijk stappen gezet, maar het niveau van de lonen is nog helemaal niet zoveel in discussie geweest."

Correctie
De lonen in de historisch zeer grote Nederlandse bankensector zijn de afgelopen 25 jaar aanzienlijk sterker gestegen dan in de rest van de economie. Daar heeft nog niet echt een correctie plaatsgevonden, legt Van Tilburg uit. "Dat maakt het heel moeilijk voor banken om de klant centraal te zetten en genoegen te nemen met een soberder verdienmodel."

Begin jaren '90 verdiende iemand bij de bank 20 procent meer dan de gemiddelde Nederlander. Dat is inmiddels opgelopen tot meer dan 80 procent. Alleen in IJsland stegen de lonen in de sector sterker dan in Nederland, zegt de onderzoeker. "Op de Nederlandse arbeidsmarkt krijgen mensen in andere sectoren aanzienlijk minder betaald."

Niemand weet eigenlijk hoe dat verschil ooit zo heeft kunnen groeien, bevestigt Sweder van Wijnbergen, hoogleraar Economie aan de Universiteit van Amsterdam. "Dat is eigenlijk een zaak van de aandeelhouders." Meestal komen die gewoonweg niet in actie, terwijl dat eigenlijk het enigte controlemechanisme is waarmee je invloed kunt uitoefenen. "De aandeelhouders slapen."

"Ik vind de bonussen ook pas echt een probleem als het met staatssubsidies gebeurt of met staatsbanken. Maar dan worden er ook restricties opgelegd. Het grotere probleem is dat salarissen zo gestructureerd zijn dat ze enorm aanmoedigen om risico te nemen omdat ze hun eigen kansen op bonussen vergroten. En dat vind ik eigenlijk meer een zaak voor toezichthouders."

Klantbelang
Gijs van Bussel, hoogleraar aan de Business University Nijenrode, vindt ook dat er 'in de bonussensfeer' de afgelopen jaren het nodige mis is gegaan. De discussie zou wat hem betreft moeten gaan over waarvóór en waaróver je een bankier beloont, in plaats van met welke techniek. "Als dat is om het klantbelang centraal te stellen, dan moet je dat als thema in de beloning betrekken."

En omdat elke econoom zal bevestigen dat je beter variabele kosten kunt hebben dan vaste kosten, heeft het weinig zin om de bonussen om te zetten in een basissalaris. "Er is duidelijke regelgeving. DNB heeft middels de regeling beheerst belonen grenzen gesteld aan de beloning. Het probleem daarvan is dat het eigenlijk de kar achter de wagen spannen is."

Zo wordt er geopperd om in plaats van bonussen te komen met aandelen die pas over drie tot vijf jaar wordt uitgekeerd. "Dat vind ik een ingewikkelde. Uit recent onderzoek blijkt dat wat je uitstelt over zo'n lange periode een lagere gevoelswaarde heeft. Dan ben je economisch op een hele gekke manier bezig." 

Het is volgens Van Tilburg nou eenmaal knap ingewikkeld om lucratieve verworvenheden op te geven. "Dan raak je ook een deel van je inkomsten kwijt en als je hele hoge vaste kosten hebt, zoals de banken, doen wij een pleidooi om de lonen te matigen."

Moeilijk
"Je kunt je afvragen waarom een staatsbank als ABN Amro niet het voortouw moet nemen en een nullijn moet afspreken", zegt Van Tilburg. Ruim vier jaar na het uitbreken van de bankencrisis nemen banken volgens een rapport van onderzoeksbureau SOMO nog altijd te veel risico's, krijgen medewerkers te veel uitbetaald en zijn banken nog steeds onverantwoord groot.

SNS Bank was vorig jaar de eerste bank die naar aanleiding van de scheefgroei een studie liet doen waaruit naar voren kwam dat bankiers 10 tot 15 procent te veel betaald kregen. "Die hebben tegen de vakbonden gezegd: we willen dat jullie terug gaan in salaris, zodat we als bank gezond kunnen blijven en krediet kunnen blijven verstrekken. Dat is tot nu toe heel erg moeilijk gebleken."

Maar als dat echt niet verandert, is ontslag het enige alternatief. SOMO beveelt daarom aan om het salaris over de hele linie te verlagen. En daar ligt volgens Van Tilburg daarom een dankbare taak voor DNB.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen