Binnenland12 apr '22 17:13Aangepast op 12 apr '22 20:44

Recordboete voor Belastingdienst vanwege illegale zwarte lijsten

Auteur: BNR Webredactie

De Belastingdienst krijgt een recordboete vanwege de illegale zwarte lijsten die de fiscus bijhield. De Autoriteit Persoonsgegevens heeft de instantie een boete van maar liefst 3,7 miljoen euro opgelegd voor de Fraude Signalering Voorziening (FSV), zwarte lijsten waarop persoonsgegevens van mogelijke fraudeurs werden genoteerd. Op de lijsten werden ook onterecht persoonsgegevens genoteerd, met alle gevolgen van dien.

Staatssecretaris Marnix van Rij (Financiën) vindt het 'begrijpelijk' dat de Autoriteit Persoonsgegevens deze boete heeft opgelegd aan de Belastingdienst. Hij noemt het oordeel van de AP in een verklaring 'hard en onmiskenbaar'. Het 'laat nogmaals zien dat fundamentele verbeteringen bij de Belastingdienst noodzakelijk zijn'.

Aleid Wolfsen, voorzitter van de Autoriteit Persoonsgegevens, vindt het een goede reactie van Van Rij. 'Dan besef je hoe ernstig zo'n overtreding is. Dat is ook de functie van zo'n boete. Het is allemaal voor zijn tijd gebeurd, maar hij weet dat dit niet weer mag gebeuren, omdat de consequenties voor mensen zo groot zijn. De Belastingdienst heeft zóveel gegevens', zegt Wolfsen.

Lees ook | Ex-partners wachten nog altijd op regeling toeslagenaffaire

Volgens de AP heeft de Belastingdienst een 'lange lijst' aan overtredingen van de privacywet begaan. Zo had de fiscus geen wettelijke grondslag voor het verwerken van de persoonsgegevens op de zwarte lijst, meldt de AP. Daarnaast waren de gegevens vaak incorrect, waardoor mensen onterecht als fraudeur bekend stonden en was de beveiliging van de lijst 'niet op orde'. Ook werd de eigen privacytoezichthouder van de fiscus niet op tijd betrokken bij de opzet van de lijsten.

Het gaat om een opeenstapeling aan boetes, voor zes verschillende overtredingen. Wegens het ontbreken van een wettelijke basis voor het handelen krijgt de fiscus 1 miljoen euro boete. Dat het doel van de FSV niet vooraf specifiek was omschreven, en er onjuiste gegevens in stonden, komt de fiscus op tweemaal 750.000 euro boete te staan. De rest van de boetes zijn opgelegd, omdat de Belastingdienst zijn eigen interne toezichthouder te laat om advies vroeg, voor het te lang bewaren van 'signalen' en een gebrekkige beveiliging van FSV.

Lees ook | Pieter Omtzigt: PWC-rapport Belastingdienst bevat zorgwekkende signalen

'Levens overhoop gehaald'

Volgens AP-voorzitter Aleid Wolfsen heeft de fiscus 'met FSV de rechten van de 270.000 mensen die op de lijst stonden op ongekende wijze geschonden. Ruim zes jaar lang'. Mensen konden om het minste of geringste, of zelfs door een anonieme melding, op de lijst terechtkomen. Gedupeerde burgers wisten echter van niets en konden zich dus ook niet verweren. 'De Belastingdienst heeft met FSV levens overhoop gehaald.'

Naast schending van de privacywet, discrimineerde de Belastingdienst mensen in de jacht op mogelijke fraudeurs. 'Had je een Turkse, Marokkaanse of Oost-Europese nationaliteit? Dan werd je zonder goede reden vanwege die nationaliteit nader onderzocht', aldus Wolfsen. 'Deze discriminatie is onacceptabel. Ook noemde de Belastingdienst bijvoorbeeld giften aan moskeeën en hoge medicijnkosten van mensen met Oost-Europees klinkende achternamen bij voorbaat als risicofactor voor fraude.'

Lees ook | PWC: fiscus baseerde fraude-risico op nationaliteit of uiterlijk

Hoogste boete ooit

De boete valt onder meer zo hoog uit omdat het niet de eerste keer is dat de Belastingdienst 'ernstige overtredingen' van de AVG beging. 'De Belastingdienst is meerdere keren in de fout gegaan', concludeert Wolfsen. 'Mensen moeten erop kunnen vertrouwen dat de Belastingdienst zorgvuldig met hun gegevens omgaat. In de zaak-FSV bleek dat dus ook weer niet het geval.'

Het is de hoogste boete die de AP ooit heeft uitgedeeld. Het vorige boeterecord, van 2,75 miljoen euro, legde de AP in december ook aan de Belastingdienst op. Ook toen hield de boete verband met het optreden van de fiscus in het kinderopvangtoeslagschandaal.

Gerelateerde artikelen