Binnenland2 mei '22 18:33

'Personeelstekort is een direct gevolg van wens over zo groot mogelijk Schiphol'

Auteur: Remy Kock

Op Schiphol is het nog steeds enorm druk. Volgens de luchthaven komt dat onder andere door personeelstekorten, onder meer bij de bagageafhandeling. Die groep staakte afgelopen zaterdag omdat de werknemers boos zijn dat een deel van hun werkzaamheden wordt uitbesteed aan andere grondafhandelaars. Ze zijn bang dat zo concurreren een manier is om extra mankracht aan te trekken zonder dat ze het eigen personeel meer loon moeten betalen.

Maar, hoe lang houden die problemen nog aan? Volgens Follow The Money-journalist Ties Joosten, die het boek De Blauwe Fabel over KLM schreef, is er geen kortetermijnoplossing te verzinnen. 'Het probleem is in essentie gewoon een personeelstekort, en het blijkt al langer dat Nederlanders niet meer dat zware werk willen doen. Niet tegen de verdiensten die er nu tegenover staan. Maar überhaupt zijn mensen moeilijk te vinden op de krappe arbeidsmarkt. Dat probleem zie ik niet zomaar opgelost worden.'

Lees ook | Ook komend weekend grote drukte op Schiphol verwacht

Joosten krijgt bijval van hoogleraar arbeidseconomie Pieter Gautier van de Vrije Universiteit. 'Een eventuele quick fix zou gevonden kunnen worden in betere arbeidsomstandigheden en een hoger loon', stelt hij. 'Wat ze zelf vragen - het niet uitbesteden aan andere grondbedrijven - vond ik zelf een minder sterk argument, want als je dat zegt en je houdt vol dat er maar weinig mensen zijn die het werk willen doen, kan het niet zo zijn dat er bedrijven zijn die het wél willen aanbieden. Maar voor de rest vind ik het logisch dat ze hogere lonen eisen.'

Krapte

Volgens Gautier is de krapte op de arbeidsmarkt juist een goede reden om hogere lonen te bieden. 'In een goed werkende arbeidsmarkt komen mensen terecht op plekken waar ze nodig zijn, en die bagageafhandeling is een sector waar mensen écht heel erg nodig zijn. Dat zagen we in de enorme wachtrijen op Schiphol afgelopen week. Dus het is op zich wel wenselijk dat daar mensen werken, en als men dat niet wil, dan zul je hogere lonen moeten bieden. Maar er zijn ook bedrijven waar mensen minder hard nodig zijn, die ook moeilijk mensen kunnen krijgen, maar ook geen hogere lonen kunnen bieden. Dus mensen daarvan zullen dan richting Schiphol stromen, of dat is de hoop.'

Minimumloon omhoog

Vakbond FNV wil het probleem (gedeeltelijk) oplossen door de minimumlonen te laten stijgen naar veertien euro per uur, maar dat is volgens Ties Joosten geen goed idee. 'Het probleem met een algemene verhoging van het minimumloon is dat de relatieve aantrekkelijkheid van Schiphol niet per se groeit', stelt hij. 'Dan moet er ook een hoger minimumloon worden betaald in alle sectoren van de economie. Dus die mensen kunnen ook elders in de economie gaan werken, wat doorgaans lichter werk is dan op de bagageafhandeling. Dus daarmee los je geen personeelstekort op, dus ik snap de FNV in deze niet zo goed.'

Gautier begrijpt wel dat de FNV voor een hoger minimumloon pleit, maar denkt tevens dat het niet per se gerelateerd is aan dit probleem. 'Een minimumloon betekent niet dat je geen hoger loon mag bieden', benadrukt hij. 'Dat zou altijd nog kunnen, dat je andere bedrijven overbiedt. Je kan denken dat mensen - die nu minder uren werken - meer uren gaan werken als het minimumloon stijgt. Maar dan zou dat overal in de economie gebeuren, en dat kan geen kwaad. Maar voor dit bagagebandprobleem is het geen oplossing, dan moet je het werk aantrekkelijker maken dan andere banen.'

Mainportbeleid

Het personeelsprobleem rondom bagageafhandelaars speelt echter al een stuk langer dan afgelopen weekeinde. Dat komt onder andere door het Nederlandse Mainportbeleid uit de jaren 80. Joosten: 'Het probleem zit 'm eigenlijk in het businessmodel van de KLM, die heel graag een grote luchtvaartmaatschappij wil zijn', stelt hij. 'Maar ze hebben veel te kleine thuismarkt. Er zijn relatief weinig Nederlanders en de afstanden zijn ook niet zo groot, dus er is geen binnenlands netwerk. Dus moeten de reizigers van elders worden gehaald. Uit heel Europa haalt de KLM naar Schiphol toe om ze daar te laten overstappen op een vliegtuig naar hun eindbestemming. Maar die overstappers zijn helemaal niet aan Schiphol of de KLM gebonden. Ze kunnen makkelijk op Frankfurt of voor intercontinentale vluchten op Istanbul overstappen.'

Lees ook | Schiphol: niet gelukt om reizigersaantal met 5800 te beperken

Volgens Joosten - die erkent dat soepele overstappen ook bij andere luchthavens wordt aangeboden - proberen KLM en Schiphol overstappers te verleiden met een zo goedkoop mogelijke transfer. 'En daardoor ontstaat er een enorme druk op de lonen van de laagstbetaalde medewerkers. Een goed voorbeeld is het grondafhandelbedrijf Swissport, dat in Zwitserland bijna het dubbele betaalt van wat ze op Schiphol betalen.'

En dat doet Schiphol, vervolgt Joosten, om de prijzen dusdanig aantrekkelijk te maken voor die bedrijven zodat ze lage lonen kunnen bieden. 'Een rechtstreeks gevolg van de Nederlandse wens om een zo groot mogelijk Schiphol te hebben.'

Gerelateerde artikelen