Binnenland3 aug '22 19:00Aangepast op 3 aug '22 21:01

Flinke schade door 'uitzonderlijke' droogte, meer maatregelen in aantocht

Auteur: Bram van Eijndhoven

Nederland kampt vanaf vandaag officieel met een watertekort. Volgens minister Harbers van Infrastructuur en Waterstaat zorgt de aanhoudende droogte ervoor dat de vraag naar water groter is dan wat er ons land binnenkomt via regen en rivieren. En de voorspelling is dat dit nog wel een tijdje aanhoudt. Een verdeelplan moet het schaarse water nu gaan verdelen. Wat voor gevolgen heeft dit watertekort en welke maatregelen moeten er worden genomen?

Het scheepvaartverkeer heeft last van de extreem lage waterstand in de IJssel.
Het scheepvaartverkeer heeft last van de extreem lage waterstand in de IJssel. (ANP / Hollandse Hoogte / Sander Koning )

Het watertekort is niet nieuw: op 13 juli was er volgens het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat al sprake van een 'dreigend watertekort', vanaf vandaag wordt gesproken van een 'feitelijk watertekort'. Daarom heeft het ministerie nu een landelijk crisisteam opgericht dat zich bezig gaat houden met de verdeling van het water. Zij gaan kijken naar welke gebieden in Nederland het meeste water nodig hebben.

Lees ook | 'Laat mensen extra betalen voor overmatig watergebruik'

'Dan moet je denken aan bijvoorbeeld het IJsselmeer, dat wordt opgehoogd omdat er veel zoetwater in zit', zegt Linda Kloosterboer van de BNR-redactie. 'Maar ook gebieden in West-Nederland, omdat daar sneller verzilting optreedt. Dan kan je te maken krijgen met zout water dat omhoog gaat en extra verzakking. Je moet ook denken aan elektriciteitsbedrijven én onze drinkwatervoorziening moet natuurlijk op peil blijven, dus je moet goed kijken naar welke prioriteiten je gaat stellen en waar straks ook wat minder water naartoe kan.'

Schade

Volgens droogte-expert Niko Wanders hebben we te maken met een 'uitzonderlijke' droogte, die zich wel laat vergelijken met de extreem droge zomer van 2018. 'De situatie die we nu zien komt gewoonlijk één keer in de twintig, misschien één keer in de vijftig jaar voor.' En dat betekent aanzienlijke schade voor de natuur. 'We zien ook in de komende twee weken geen regen optreden. En we zien allerlei maatregelen die genomen worden om bijvoorbeeld verzilting tegen te gaan, maar dat gaat soms ten koste van het water dat richting de natuur stroomt.'

Hoe groot de schade voor de natuur zal worden, hangt af van hoeveel regen er de komende maand nog gaat vallen. Ook zal een deel van de schade pas in het najaar zichtbaar worden. 'Sommige schade zie je pas later, bijvoorbeeld dat bomen of struiken het net niet overleefd hebben', aldus Manders. 'Gras komt vaak wel weer terug.'

Drinkwater

Volgens de regering hoeven we ons geen zorgen te maken om de drinkwatervoorziening. Tegelijkertijd vraagt minister Harbers alle Nederlanders om 'goed na te denken of ze hun auto moeten wassen of hun opblaaszwembadje helemaal moeten vullen.' 'Er wordt wel urgentie aan het probleem gegeven, maar aan de andere kant wil het ministerie ook niet dat we massaal drinkwater gaan hamsteren', legt Kloosterboer de verwarrende berichtgeving uit. 'Dan loopt het tekort nog verder op. Dus zegt het ministerie: geen paniek, er zal altijd drinkwater zijn, maar pas wel op. Dat is een dubbele boodschap, maar alles zal worden afgeschaald ten koste van drinkwater. Dat zal er altijd als één van de laatste dingen blijven.'

Lees ook | 'Gebruik drinkwater verantwoord, anders dreigt fors tekort'

Hoewel het met ons drinkwater dus wel goed zit, benadrukt ook Wanders dat het echt een verschil kan maken als mensen thuis minder water verbruiken. 'Wat we nu niet gebruiken als drinkwater komt niet uit ons grondwater, en geeft dus geen extra schade voor landbouw en natuur. Het betekent ook dat we langer kunnen doen met onze waterreserves onder de grond, dus het lijkt me een goeie strategie om water te besparen waar we kunnen.'

Maatregelen

Met de Nederlandse waterreserves zit het volgens Manders voorlopig nog wel goed, al is het onvermijdelijk is dat we die waterreserves moeten gaan aanspreken. 'Maar als we er bijvoorbeeld de herfst mee kunnen halen, is dat een goede zaak. Dat is vaak het seizoen dat er meer regen valt dan dat er verdampt. Hoe voller de reserves zijn, hoe minder schade het oplevert voor bijvoorbeeld huizen die verzakken, of voor de natuur, de boeren en de scheepsvaart.'

Lees ook | ‘Samenwerking met Duitsland en België heel belangrijk voor waterveiligheid’

Mochten we de herfst toch niet lijken te gaan halen met de huidige voorraden, dan treedt de verdringingsreeks in werking. 'Dan wordt er gekozen tussen bepaalde functies, wat we gaan prioriteren en wat niet. Drinkwater staat heel hoog op de lijst, hetzelfde geldt voor de energievoorziening, maar ook het nathouden van de dijken zodat ze niet doorbreken. Landbouw, natuur en scheepsvaart staan veel lager op de lijst, en daar zal je dus ook de grootste klappen zien.'

Maatregelen

Volgens Kloosterboer kunnen we de komende tijd meer maatregelen verwachten. 'Het zal in eerste instantie om kleine dingen gaan, zoals het verzoek om je auto niet te wassen. Ook zal de komende tijd de waterdruk misschien iets afnemen. Op de langere termijn heb je nog een fase drie, dan dreigt er een noodsituatie te ontstaan en wordt er gekeken naar welke dingen op een heel laag pitje gezet kunnen worden. Dat is in 2003 voor de laatste keer gebeurd.'

Ook bedrijven krijgen met maatregelen te maken. 'Voor boeren zijn er bijvoorbeeld al restricties, er zijn al onttrekkingsverboden uit oppervlakte- en grondwater', zegt Wanders. 'Ook voor de industrie worden soms onttrekkingsverboden ingesteld, dus ook daar vallen klappen. Voor huishoudens geldt gelukkig dat je altijd recht hebt op drinkwater, dus is bij wet vastgelegd.'

Gerelateerde artikelen