Wetenschap Vandaag19 nov '15 17:49

Haast geboden voor energieonderzoekers

Auteur: Mark Beekhuis

Voor het eind van deze eeuw moet het hele energiesysteem in de hele wereld zijn vervangen. Fossiele brandstoffen brengen klimaatproblemen met zich mee. En ze raken op. Maar we zijn nog niet zo ver dat we zonder ze kunnen. Onderzoekers voelen daarom de tijdsdruk.

Foto: Gieljan de Vries
Foto: Gieljan de Vries

Op kleine schaal kunnen we al heel veel. Maar het wordt lastig als het op grote schaal toegepast moet worden. René Janssen, verbonden aan DIFFER en de TU Eindhoven denkt daarbij groter dan de meeste mensen: alle energie, dus niet alleen de elektriciteit voor thuis, maar ook alle gebouwverwarming, alle energie die in de industrie gebruikt wordt, en natuurlijk voor transport.

Op de achterkant van een envelop rekent hij voor hoeveel energie dat is: tot 2050 elke dag van het jaar een nieuwe kerncentrale bouwen. Dan zijn we er. Janssen is overigens geen voorstander van kernenergie, maar het schetst de omvang van de operatie goed.

Hij en zijn collega's voelen daarom haast. In het nieuwe onderzoeksinstituut DIFFER wordt daarom gezocht naar andere manieren om met energie om te gaan. Twee vragen staan centraal. Lukt het eindelijk om met kernfusie elektriciteit op te wekken? En kunnen we zonnepanelen maken die geen elektriciteit opwekken, maar brandstof?

Kernfusie heeft een naam hoog te houden als het gaat om een veelbelovende technieken die over dertig jaar operationeel zal zijn. Dat is al decennia lang het geval. Toch noemt staatssecretaris Sander Dekker, die het gebouw vandaag officieel opende, juist dit onderzoek op de vraag wat er voor hem het meest uitspringt. In de kelder staat een apparaat dat nergens anders in de wereld staat, waarin ongelooflijk hoge temperaturen in kunnen worden gemaakt, om te zien hoe materialen in een fusiereactor zich zullen gedragen. Dat is de reden dat hier nu Amerikanen en Japanners rondlopen, zegt hij.

De andere is een vrij jonge tak van onderzoek. In die tak zit Janssen. Hij droomt van een zonnepaneel waar misschien methanol uit stroomt, of een andere brandstof. Een flink deel van het probleem waar hij mee worstelt is de enorme hoeveelheid keuzes die gemaakt kunnen worden. Technisch is er van alles mogelijk, maar wat kun je zo uitbouwen dat het op kleine schaal interessant genoeg is om mee te beginnen, terwijl het vervolgens ook op wereldschaal werkt.

Los van alle scheikunde en natuurkunde die nog nodig is om een nieuw energiesysteem van de grond af aan op te bouwen, is dat de essentie van het onderzoek bij dit instituut. Janssen laat een lijstje zien met de onderdelen die beschikbaar zijn voor de droom waar hij aan werkt. Het is een velletje vol. Dan pakt hij het lijstje met onderdelen die we nog niet kunnen maken. Met twee velletjes papier wordt duidelijk: we zijn hooguit halverwege.

Gerelateerde artikelen