Boekestijn en De Wijk20 jan '18 19:53

'Met Groko kan AfD lachende derde worden'

Auteur: BNR Webredactie

Zondag mogen de afgevaardigden van de SPD stemmen over het principeakkoord dat de SPD vorige week sloot met CDU en CSU - de Große Koalition (Groko). Tegen die coalitie is nog altijd veel weerstand: meteen op de avond van de verkiezingen zei SPD-leider Martin Schulz dat zijn partij hoe dan ook de oppositie in zou gaan.

(EPA/HAYOUNG JEON)

Europa is erg gebaat bij de komst van een grote coalitie en de SPD is een pro-Europese partij, benadrukt historicus Arend Jan Boekestijn in Boekestijn en De Wijk. Al heeft hij een flinke kanttekening. 'De geest van Weimar is er nu even: al tijdens het Interbellum gedoogde de SPD een rechtse partij, die niet-stalinistisch en niet-nazistisch was. Dat heeft de opkomst van Hitler uiteindelijk niet kunnen voorkomen.' Eenzelfde scenario ziet Boekestijn nu ook voor zich. 'Er komt natuurlijk ruzie, tussentijdse verkiezingen en AfD groeit en groeit en groeit en wordt de lachende derde.'

Zwarte weduwe Merkel

Volgens Boekestijn zal de Groko er uiteindelijk wel komen, maar vanzelf gaat het allemaal niet. Regeren was geen optie voor de SPD, die hunkerde naar een periode van bezinning. Bovendien, zo zegt voormalig NOS-Duitsland-correspondent Wouter Meijer: 'Als coalitiegenoot heb je ontzettend veel last van Angela Merkel: die zuigt je altijd leeg als je met haar regeert. Ze heeft een beetje het imago van een zwarte weduwe, die na de daad haar partner opeet; niemand komt er beter uit een regeerperiode met Merkel.'

In die zin is een vergelijking met Mark Rutte wel op zijn plaats, meent Meijer. Ook de Nederlandse premier slaagde er al enkele keren in om een regeerperiode redelijk ongeschonden uit te komen, terwijl coalitiegenoten zwaar verminkt een nieuwe verkiezingscampagne in moesten gaan - en daar niet tijdig uit kwamen. Toch leeft bij de SPD het gevoel dat al met al het landsbelang gediend is bij regeringsdeelname, zegt Meijer. 'En opmerkelijk - dat zou je in Nederland nooit horen - Europa zou de SPD nodig hebben: 'Europa wacht op ons'.'

Historische rol

Ook het voorliggende concept-akkoord ademt een sfeer van Europa-gezindheid, zegt Rob de Wijk van The Hague Centre for Strategic Studies. 'Dat is heel opmerkelijk: de eerste paar paragrafen gaan over Europa, over de zegeningen van Europa en over wat Duitsland met Europa wil. Het betekent dat de Duitsers onder leiding van de SPD heel goed in de gaten hebben dat ze een historische rol te vervullen hebben in Europa; als zij het niet doen in een tandem met het Frankrijk van Macron, gebeurt er niets. En dan is Europa niet klaar voor de volgende crisis, die er per definitie aankomt.'

Als de SPD-achterban alsnog 'nee' zegt, lijkt een minderheidsregering onvermijdelijk voor Merkel. Zo'n constructie is haar een gruwel, zegt Meijer. 'Die regering moet dan bij elke kwestie een meerderheid zoeken. Commentatoren en politicologen likken daar hun vingers bij af, want het is reusachtig spannend.' Op vaste gedoogsteun van de SPD hoeft Merkel niet te rekenen, benadrukt Meijer. 'Dan kun je net zo goed meteen gaan regeren. Je moet bij elk onderwerp gaan shoppen. Merkel wil en kan dat niet en de Duitsers willen dat ook niet.'


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen