Economie8 feb '17 17:34Aangepast op 8 feb '17 23:07

'Trump zet financiële stabiliteit op het spel'

Auteur: Thijs Baas

Als Donald Trump de teugels voor de regulering van banken verder laat vieren, ligt een nieuwe financiële crisis op de loer, zegt Jaap Koelewijn, hoogleraar finance aan Nyenrode Business Universiteit in BNR Zakendoen. Om de banken er weer écht bovenop te krijgen, moet het eigen vermogen omhoog door slechte leningen af te boeken.

Foto: ANP
Foto: ANP

Keer op keer buigen centrale bankiers en overheden voor de bankenlobby, zegt Koelewijn. 'Dat doen bankiers standaard: vlak voor de kredietcrisis heeft ING nog gedreigd om weg te gaan uit Nederland als de regels zo streng bleven. Een half jaar later stonden ze op de stoep omdat ze bijna failiet waren, om gered te worden. Zo schijnheilig is het. De kans op een financiële crisis? Die neemt gewoon toe. Daar kun je heel lang en breed over praten, maar dat is zo.'

Zakenactiviteiten en nutsbanken

Ook in Nederland is er een krachtige lobby - van onder meer VNO-NCW - om de regels voor banken te versoepelen, zegt Rens van Tilburg, econoom en directeur van het Sustainable Finance Lab van de Universiteit Utrecht. De Dodd Frank Act, die de al te risicovolle activiteiten van zakenbanken aan banden moet leggen, is in feite een monstrum geworden. Terwijl het aanvankelijke idee van de wetgeving was om de meest risicovolle zakenactiviteiten en het nutsbankieren uit elkaar te halen.

Als het aan Trump ligt, moeten de banken veel meer geld kunnen uitlenen en mag er wel wat minder eigen vermogen worden aangehouden, legt Van Tilburg uit. En dat is opmerkelijk, aangezien de bankleningen in de VS al op een behoorlijk hoog niveau liggen. 'Dus al met al is dat een heel erg zorgelijk beeld, want hij lijkt gewoon de geldkraan open te willen zetten.'

Buitenlandse bureaucraten

Donald Trump kondigde onlangs aan dat wat hem betreft het aantal regels voor banken verminderd mag worden, of in elk geval kan worden aangepast. Volgens Sweder van Wijnbergen, hoogleraar economie aan de UvA, bewijst het drama van Lehman Brothers dat de verweving van nuts- en zakenbanken niet het enige probleem is. Verontrustender is volgens hem een begeleidende brief, waarin het 'Trumpiaanse' Congreslid Patrick McHenry Fed-baas Janet Yellen beveelt om niet langer met 'buitenlandse bureaucraten' te onderhandelen over beperkende regelgeving.

Daaruit spreekt volgens Van Wijnbergen niet zomaar de behoefte aan 'een review van Dodd Frank' - waar best iets voor te zeggen valt - maar aan het terugdringen van regulatie. 'America first betekent voor hen dat Amerikaanse bedrijven weer verlost moeten worden van de regels  die ze over zich heen hebben gekregen. Dat de Amerikaanse belastingbetaler voor honderden miljarden risico's loopt, vinden ze niet belangrijk.'

Rekening naar de gemeenschap

De koersstijgingen van de afgelopen dagen zijn in feite puur gebaseerd op de verwachting dat de banken wel weer worden gered door de overheid als het mis dreigt te gaan, zegt Koelewijn. 'Dus in feite wordt op voorhand al een rekening naar de gemeenschap gestuurd door beleggers die feestvieren. Maar uiteindelijk is het versoepelen van de eisen voor banken niets anders dan dat je accepteert dat de kans dat banken failliet gaan groter wordt.'

Ouderwetse aanpak van banken

In de Bank of International Settlements zijn de centrale banken vertegenwoordigd, legt Van Wijnbergen de totstandkoming van de Dodd Frank-act uit. Zij coördineren de verdere doelstellingen van bankregulering. Na goedkeuring door de G20 is het aan de nationale parlementen om daar wetgeving van te maken. Binnen de EU gebeurt hetzelfde, maar zolang de nadruk ligt op een 'ouderwetse, individuele aanpak van banken', wordt te weinig rekening gehouden met de onderlinge afhankelijkheid van banken, vindt hij. 

Al vanaf 2009 groeit de kredietverlening in de Verenigde Staten weer, in Europa komt dat nu pas op gang. Dat komt onder meer doordat slechte leningen werden afgeschreven om het eigen vermogen op te krikken. Intussen staat in Europa nog 1 biljoen euro aan slechte leningen open, dus zit er volgens Koelewijn weinig anders op dan simpelweg het verlies nemen. 'Desnoods zeg je tegen de obligatiehouder: 'de bank heeft te weinig eigen vermogen, jij moet een stukje afboeken op je obligaties, goedemiddag!'.'


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen