Economie20 apr '17 22:58Aangepast op 21 apr '17 08:50

26.000 Nederlandse bedrijven 'virtueel failliet'

Auteur: Thijs Baas

Nederland kent 26.000 bedrijven die virtueel failliet zijn. Dat blijkt uit onderzoek van Credit Device, in opdracht van BNR. Deze zogenaamde zombiebedrijven kunnen alleen dankzij de huidige lage rente het hoofd boven water houden.

Foto: ANP
Foto: ANP

Zombiebedrijven kenmerken zich door jarenlange verliezen, of ze hebben een negatief eigen vermogen - het bedrag dat overblijft als je alle schulden betaald en je bezittingen verkocht hebt. Een negatief eigen vermogen betekent vaak dat een bedrijf zijn schulden niet kan terugbetalen, zelfs niet als alle bezittingen en kennis van de hand gedaan hebt. In een gezonde, 'normale' markt zouden zulke bedrijven waarschijnlijk allang zijn omgevallen, maar ze worden voorlopig gered door het rentebeleid van de ECB.

Niet investeren

Een verbazingwekkende situatie, zegt Jaap Koelewijn, hoogleraar Finance aan de Nyenrode Business Universiteit. 'Als ik door Amsterdam-Zuidoost rijd, kan ik me niet goed voorstellen wat nou de zombiebedrijven zijn. Ik kan me voorstellen dat er partijen zijn die slecht draaien maar kunnen voortbestaan omdat ze aan geld kunnen komen, maar die duizenden bedrijven die er zouden zijn die op papier failliet zouden gaan maar dat niet zijn, zijn meer een boekhoudkundig begrip dan een bedrijfseconomisch begrip en dáár zit ik mee te worstelen.'

 

Normaal gesproken ben je eigenlijk failliet met een negatief eigen vermogen, bevestigt hij. De gedachte uit het achterliggende OESO-rapport is dat er in dit soort bedrijven geld blijft zitten, en mensen die weinig productief werken en niet investeren. Ze zijn slecht voor de economie, omdat ze mensen meetrekken in hun faillissement, maar ook omdat er in deze bedrijven wel kapitaal is gestoken en ze bij een stijgende rente nog meer moed putten om voort te bestaan.'

Tikkende tijdbommen

Uiteindelijk zullen het tikkende tijdbommen zijn, die alleen door de lage rente nog niet ontploffen. 'Maar op het moment dat de rente gaat stijgen kan het wel fout gaan. Dat is overigens ook de wens van een aantal economen: ruim die zombiebedrijven maar op, dan ben je ervan af en dan richten ze ook geen schade meer aan.' Toch is Koelewijn nog niet helemaal duidelijk om welk type bedrijven het uiteindelijk gaat. 'Maar van banken en andere bedrijven in Zuid- Europa die eigenlijk failliet zouden moeten gaan zeg ik: pak die aan en doe er wat mee.'

Holdings

Die extreem lage rente zorgt ervoor dat de bedrijven keer op keer gefinancierd kunnen worden door banken die hun geld terug hopen te krijgen, of door aandeelhouders die met nieuwe investeringen het tij hopen te keren. Veel meer Nederlandse bedrijven hebben overigens een negatief eigen vermogen, maar in veel gevallen gaat het om holdings van multinationals, die doorgaans niet meer dan drie mensen in dienst hebben.

Autobedrijven

Robbert Geluk van Credit Device legt uit hoe ze te werk zijn gegaan. 'Alle BV's en NV's in Nederland zijn deponeerplichtig. Ongeveer 650.000 ondernemingen hebben in 2015 en 2016 hun financiële gegevens gedeponeerd bij de KvK, waarvan 139.000 met een negatief eigen vermogen. En daarvan zijn er 26.000 met meer dan drie man personeel.' Het gaat overigens om een breed scala aan bedrijven, dus van landbouw tot autobedrijven en van houtbewerking tot drukkerijen, benadrukt Credit Device.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen