Economie11 mrt '22 14:46

'Het kabinet smijt miljarden over de balk en dat terwijl we steeds armer worden'

Auteur: BNR Webredactie

Per 1 april worden de accijns op brandstoffen gereduceerd, heeft het kabinet besloten. De btw-verlaging op energie gaat op 1 juli in. Maar is het economisch gezien wel slim om de accijns en btw tijdelijk te verlagen?

Het kabinet worstelt met complexe vraagstukken over brandstoffen en energie. De prijzen van deze producten gingen al flink omhoog tijdens de coronacrisis, waardoor er inflatie van maar liefst 2,7 procent ontstond. Nu de oorlog in Oekraïne daarbovenop komt, stijgen de prijzen nog verder. De roep op compensaties wordt steeds luider. Zeker de lage inkomens dreigen kopje onder te gaan, hier waarschuwde de vier grote steden ook al voor in een brief aan de Tweede Kamer. Vandaar dat de Kamer vandaag besloten heeft om per 1 april de accijns op brandstoffen te verlagen, en per 1 juli de btw op energie.

Bas Jacobs, hoogleraar Economie en Overheidsfinanciën, van de Erasmus School of Economics betwijfelt of het verstandig is om de accijns en btw te verlagen. 'Het grote probleem is dat we door de hogere energieprijzen en brandstofprijzen armer worden en dat verlies moeten we nemen. Maar de lagere inkomens die nu zo hard geraakt worden, die moeten wel gecompenseerd worden.'

Luister ook | Haagse wethouder: '600 euro extra compensatie per huishouden met laag inkomen is te weinig'

Accijns en btw verlagen onverstandig

'De accijnzen zijn volledig generiek en dus niet afhankelijk van een bepaald inkomen. Als het kabinet deze verlaging instelt, gaat dat Nederland heel veel geld kosten.' Volgens de hoogleraar kunnen we beter gericht de lage inkomens helpen, door bijvoorbeeld de heffingskortingen of toeslagen te verhogen.

Luister ook | Vier grote steden: 'Lage inkomens hebben minimaal 1000 euro energiecompensatie nodig'

Kabinet geeft miljarden euro's ondoelmatig uit

Het kabinet geeft volgens Jacobs haar geld ondoelmatig uit. 'Het kabinet smijt miljarden geld over de balk. En nu er gevraagd wordt om compensatie zijn ze bereid dat weer te doen, maar met de accijns en btw is dat onverstandig en ondoelmatig. We worden als land armer er is geen magische geldboom waar we opeens aan kunnen trekken en dat deze tekorten dan opgelost zijn.'

Niet 'random' geld uitgeven

'Het valt me op dat het kabinet moeite heeft met compensaties geven, als je kijkt naar de aardgasschade of de toeslagaffaire', zegt de hoogleraar. Maar volgens hem moeten we uitkijken met 'random' geld en compensaties uitgeven, in plaats van aan specifieke groepen. 'Het verstrekken van bijvoorbeeld de 1000 euro compensatie kost veel meer tijd en administratief werk dan de bestaande regelingen zoals die van de heffingskortingen, verhogen.'

Luister ook | Kabinet overlegt over plannen om koopkrachtverlies te dempen

Al economische problemen voor de oorlog

Stel dat de compensatie voor middeninkomens ook doorgaat, dan houden we meer geld over en dat stoppen we dan toch in de economie? Dat lijkt een positieve ontwikkeling, maar is volgens de hoogleraar niet helemaal waar. 'Het klopt dat er veel stimulans is vanuit de economie, maar aan de andere kant komen we allerlei problemen tegen. Bedrijven kunnen moeilijker hun producten leveren en dat was voor de oorlog al zo. Maar ook de grondstofprijzen, energieprijzen en transportkosten waar voor de oorlog al hoog. De inflatie liep heel hard op.' Jacobs denkt dat als je zo'n economie gaat stimuleren, je vooral meer inflatie krijgt en niet zozeer meer economische activiteit.

Volg ons liveblog over de laatste ontwikkelingen van de oorlog in Oekraïne

'Waar hebben we het over'

De hoogleraar is verontwaardigt over het feit dat mensen meteen om compensatie schreeuwen. 'Los van de lage inkomens, vraag ik me soms af waar we het over hebben. De aarde staat in de fik en Nederland zeurt om 2,7 procent koopkrachtdaling. We zijn een rijk land, maar we moeten uitkijken. We kunnen niet eeuwig geld blijven verdelen. We worden steeds armer, dus waarom halen we het toch in ons hoofd om te denken dat we iedereen maar kunnen compenseren?' Jacobs gaat ervan uit dat dit economische probleem is de toekomst gewoon weer op zijn pootjes terecht komt.

Gerelateerde artikelen