Economie25 mrt '22 08:33Aangepast op 25 mrt '22 10:10

Nauwelijks herverdeling inkomens via belastingen

Auteur: BNR Webredactie

De sterkste schouders dragen in Nederland niet de zwaarste lasten. Dat blijkt uit onderzoek van het Centraal Planbureau. De inkomstenbelasting leidt in Nederland niet tot kleinere inkomensverschillen. Integendeel: de laagste inkomens betalen juist relatief meer belasting.

Uit het rapport blijkt dat middeninkomens en hoge inkomens ongeveer evenveel belasting betalen, namelijk zo'n 40 procent van hun inkomen. Nog opvallender: voor de 0,01 procent hoogste inkomens is de belastingdruk ongeveer twee keer zo laag, namelijk 21 procent.

'De belangrijkste reden is dat het inkomen van de rijkste Nederlanders veel minder belast wordt, omdat het een ander soort inkomen is', zegt onderzoeker Arjan Lejour van het CPB. 'We betalen normaal gesproken inkomstenbelasting over ons loon, maar die groep mensen heeft vooral inkomen dat bestaat uit winsten uit bedrijven en beleggingen. Die worden veel minder belast, en dan kom je dus op een lager gemiddelde uit.'

Vermogensbelasting

Een verhoging van de belasting op vermogen, de belasting in box 3, zou volgens Lejour kunnen helpen om de nivellering verder op gang te krijgen. 'Als je wil dat die groep meer belasting gaat betalen, moet je aan dat soort dingen denken. Maar het is een maatschappelijke vraag of mensen dat ook willen.'

Luister ook | Omtzigt hekelt aanpak energieprijzen: 'lagere elektriciteitsrekening leuk voor de Tesla-rijder'

Hoewel de laagste inkomens dus relatief meer belasting betalen, werkt de herverdeling in Nederland volgens Lejour wel. 'Vooral overheidsuitgaven zorgen in Nederland voor de herverdeling van inkomen. Mensen krijgen bijstand en andere inkomensvoorzieningen. Je ziet dat voor en na herverdeling die groep een groter gedeelte van onze nationale koek krijgt. Dus in die zin werkt het wel.'

Herziening belastingstelsel

Een progressieve vermogensbelasting kan uitkomst bieden, meent PvdA-Kamerlid Henk Nijboer. 'Daar heb ik samen met GroenLinks ook een voorstel voor gedaan. Als je een hoger vermogen hebt, moet je een hoger tarief betalen en meer gaan bijdragen. Op termijn wil ik ook de vermogenswinsten belasten, maar daar is de Belastingdienst nog niet toe in staat.'

Daarnaast is het volgens Nijboer belangrijk dat de fiscale 'pretbox' 2 wordt herzien. 'De mogelijkheden in box 2 zijn enorm. De belastingontwijking is groot en de belasting die door de vermogenden wordt betaald is veel te laag. Dus ook daar heb ik samen met GroenLinks een wetsvoorstel voor in de maak.'

Kapitaalvlucht

Nijboer is niet bang dat het zwaarder belasten van de rijkste Nederlanders tot een kapitaalvlucht naar het buitenland zal leiden. 'In Nederland is kapitaalwinst echt onderbelast, ook Europees gezien. Nederland staat altijd bekend als een soort Scandinavisch land waar belastingen hoog zijn, maar voor mensen die kapitaal bezitten klopt dat niet. Daar zit veel ruimte om het normaler te maken. Want het is niet normaal dat je heel weinig bijdraagt als je veel vermogen hebt.'

Luister ook | Ondernemers betaalden sinds vorige gemeenteraadsverkiezingen fors meer onroerendezaakbelasting

Dat de herziening van het belastingstelsel in praktijk moeilijk te regelen is, heeft volgens Nijboer vooral met onwil te maken. 'In het coalitieakkoord is afgesproken dat de belasting op winst en kapitaal per saldo wordt verlaagd. De coalitie heeft er niet voor gekozen om vermogenden een nettere bijdrage te laten leveren aan de samenleving. Dat zag je bij het vorige kabinet ook. Ze zeggen in verkiezingsprogramma's wel dat ze willen nivelleren, maar in praktijk zijn het vooral de VVD en het CDA die dat tegenhouden.'

Gerelateerde artikelen