Economie18 mei '22 18:29

Nederlandse multinationals doen belastingbeloftes, maar zonder consequenties

Auteur: BNR Webredactie

Ruim veertig Nederlandse multinationals en andere grote bedrijven maakten woensdag bekend zich te gaan houden aan een code tegen belastingontwijking en -ontduiking. Toch zijn er geen consequenties voor deze bedrijven, mochten ze de code overtreden, benadrukt belastingadvocaat Paul Sleurink: 'Het is geen wetgeving.'

Onder de bedrijven zitten grote multinationals zoals Philips, Jumbo, Ahold Delhaize, Randstad, Shell, Heineken, Rabobank en KLM. De ondertekenaars zijn zowel beursgenoteerde als niet-beursgenoteerde ondernemingen alsook familiebedrijven. Alleen al twintig van de 25 bedrijven in de AEX-index in Amsterdam scharen zich achter de afspraken. Zij zullen zich aan de zogeheten 'Tax Governance Code' houden die ingesteld is door VNO-NCW. Daarmee geven ze concreet aan dat ze belastingafdracht als plicht zien waarbij ze beloven geen gebruik te maken van omwegen in belastingparadijzen om maar belastingen te ontwijken.

'Volgende stap in trend'

Internationaal gezien zou het de eerste belastingcode zijn die door bedrijven zelf onderstreept is, zo stelde Ingrid Thijssen, voorzitter van VNO-NCW. Belastingadvocaat Paul Sleurink is echter niet zo verbaasd over de stap. 'Het is een volgende stap in een trend die twintig jaar geleden is ingezet. Daarbij zie je dat belastingen voor bedrijven niet meer gezien worden als technische kostenpost, maar als onderdeel van de sociaal-economische cohesie. Het draagt ook bij aan duurzame groei en welvaart op de lange termijn.'

Toch betekent het niet dat er straffen staan op de het breken van de code, legt Sleurink uit. 'Het is geen wetgeving. Ze onderschrijven een aantal dingen. De deal is: of je doet wat er staat, of je moet uitleggen waarom je het niet doet.' Journalist Henk Willem Smits, auteur van het boek 'het belastingparadijs', benadrukt er weinig voordelen voor bedrijven zijn om zich te houden aan de code. 'Er is geen incentive om je eraan te houden. Je kan een keer slecht in de pers komen, maar dat komen ze wel vaker, zoals bij Heineken, SHV of ASML.'

Lees ook | VNO-NCW: 'Nederlandse Tax Code uniek in de wereld'

'Fiscale greenwashing'

Smits heeft ook paranoia bij de intenties van de bedrijven die de code onderschrijven. 'Het zou best kunnen dat dit iets is om argumenten van NGO's en journalisten uit handen te slaan, om te zeggen dat ze alles netjes doen omdat ze zich houden aan die code.' Toch denkt Sleurink dat de bedrijven zich wel serieus zullen bezig houden met de code. 'Zij zijn zich zeker bewust van de publieke reputatie. Als je als bedrijf hier je handtekening onder zet, dan ga je ook echt je best doen om het na te leven. Je wil niet dat je beschuldigd wordt van fiscale greenwashing.'

Lees ook | Techbedrijven pleiten voor behoud fiscaal voordeel expats

Lijst van belastingparadijzen

Smits mist ook zaken in de code. Zo zou hij willen zien dat de bedrijven een grotere lijst van belastingparadijzen in de code opneemt, en niet de lijst van de EU volgt. 'Daar staan alleen maar rare eilandjes in de grote oceaan op. Als je echt wil dat bedrijven netjes afrekenen, dan zou je dit wel in kaart moeten hebben.' Sleurink vindt het echter moeilijk om vast te kunnen stellen welk land dan wel of niet op die lijst komt. 'Er zijn heel veel landen die een hybride vorm hebben van fatsoenlijke belastingen en uitzonderingen in bijzondere situaties. Je moet met zulke lijsten uitkijken. Ook omdat landen dan gaan lobby'en om van de lijst af te mogen.'

Lees ook | Woningcorporaties willen aanpassing belastingregels

Op dit moment houdt nog geen van de betrokken bedrijven zich aan de code, zo legde de voorzitter van VNO-NCW uit. 'We leggen de lat bewust hoog. Daarmee dagen de deelnemende ondernemingen zichzelf uit om verder te blijven verbeteren.'

Gerelateerde artikelen