Economie30 jun '22 13:14

CPB ziet inflatie komende jaren dalen

Auteurs: BNR Webredactie en ANP

Hoewel de inflatie momenteel heel hoog is, is er een grote kans dat die op middellange termijn stabiel rond de 2 procent komt te liggen. Momenteel is er ook ruimte voor loonsverhoging zonder direct het risico te lopen op een zogeheten loonprijsspiraal, stelt het Centraal Planbureau (CPB) dat naar enkele scenario's voor de ontwikkeling van de inflatie keek.

Het klinkt redelijk positief, maar ze verwachten nog steeds dat de inflatie uitkomt op 8,7 procent in 2022, stelt Rabobank-econoom Hugo Erken.

‘Dat is natuurlijk nooit positief. En dat loopt ook wel direct over in een negatieve koopkrachtontwikkeling voor huishoudens, omdat de lonen naar waarschijnlijkheid lager zullen uitkomen dan wat het inflatiecijfer laat zien. Huishoudens gaan er dus op achteruit. Maar het CPB concludeert wel dat de loonprijsspiraal – dat ontstaat als gestegen loonkosten per product worden doorberekend in de prijzen, en de hogere prijzen vervolgens weer tot hogere loonseisen leiden - en het risico daarop relatief beperkt zijn, zodat we niet nog jarenlang met die torenhoge inflatie zitten.'

Kosteninflatie

Erken vervolgt: 'Het gaat hier heel duidelijk om kosteninflatie. Dat betekent dat de inflatie uiteindelijk vanuit het buitenland wordt geïmporteerd omdat gas en olie met name duurder worden en ook de elektriciteit. Met z'n allen worden we collectief dus een klein stukje armer. En dat zorgt ervoor dat dit, via die hoge inflatie, een extra zet geeft dat we in een mildere recessie belanden. Dat is ook onze eigen prognose die we begin deze maand naar buiten hebben gebracht.’

Lees ook | ECB-bestuurder: 'renteverhoging in juli'

Op zichzelf is dat volgens Erken niet heel gek. ‘Ook als je kijkt naar het verleden. Pak de afgelopen drie decennia erbij. Dan heb je geen enkel moment gehad dat de inflatietoren hoog was en dat deze niet werd opgevolgd door een periode van krimp. Als dat nu anders zou zijn, dan zou dat toch wel een breuk zijn met de ontwikkeling uit het verleden. Wat wel een groot verschil is met de jaren 80, is dat we toen nog een automatische prijscompensatie in de cao's hadden zitten. Dat hebben we niet meer, dus dat drukt ook op het risico op die loonprijsspiraal.’

Lonen omhoog

Ondanks de hoge inflatie kunnen de lonen volgens het CPB in veel gevallen omhoog zonder risico op een loonprijsspiraal waarbij bedrijven de hoge lonen door gaan rekenen in hun prijzen en zo nieuwe inflatie aanwakkeren. Daarbij komt dat bedrijfswinsten al jaren stijgen, maar vooral huishoudens voor de extra energie betalen. Een eenmalige loongolf kan die scheefgroei rechttrekken, aldus het planbureau.

Lees ook | ECB-baas Lagarde belooft harde aanpak inflatie

Om een loonspiraal te voorkomen moet terughoudendheid getoond worden aan de cao-onderhandelingstafel. Een automatische prijscompensatie, waarbij het loon telkens met minimaal de inflatie toeneemt, zou zo'n spiraal wel kunnen aanwakkeren.

Op de middellange termijn, tussen de drie en vijf jaar vooruit, ziet het CPB een goede kans dat de inflatie stabiel rond de 2 procent komt te liggen. Daarvoor is wel geloofwaardig beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) voor nodig, waar huishoudens, bedrijven en financiële markten vertrouwen in hebben. Als bedrijven en huishoudens denken dat de economie het goed doet de komende jaren, kan de inflatie ook weer stabiel onder de 2 procent komen te liggen.

Geloofwaardig

Wat houdt zo'n geloofwaardig beleid precies in? Volgens CPB-onderzoeker Yvonne Adema staat en valt dat met een heldere communicatie 'hoe hun toekomstige beleid eruit ziet, welke middelen ze inzetten om het inflatiedoel te realiseren. Als ze dat doen, kunnen ze die inflatieverwachtingen voor de middellange term beïnvloeden'.

'Wat nu aan de hand is, is een soort perfecte storm op inflatiegebied. Het is een combinatie van schokken die de inflatie opdrijven'. Na corona was er veel vraag vanuit de consumenten wat leidde tot hogere prijzen. Tegelijkertijd bleef het aanbod achter als gevolg van de beschadigde handelsketens. Dat leidde weer tot hogere energieprijzen, die een verdere slinger kregen door de oorlog in het Oosten.

Collectieve verarming, hogere lonen

Het CPB constateert een collectieve verarming, maar wel eentje die zich langs twee sporen ontwikkelt. 'We constateren wat de collectieve verarming is. We worden armer, want we zijn een netto importeur van energie. Tot nu toe valt de collectieve verarming mee, maar we zien in de cijfers enerzijds dat de verliezers met name de huishoudens met hoge energierekeningen zijn die aan koopkracht verliezen. Anderzijds zien we dat bedrijven, met name in de exportsector, hun energie vertalen in hogere prijzen en daar dus minder last van hebben. Dus met name huishoudens worden geraakt. Kijken we naar de BV Nederland, dan hebben bedrijven er minder last van. Dat is scheef, dat zou je wat rechter kunnen trekken door de lonen wat te verhogen'.

Gerelateerde artikelen