Economie18 aug '22 18:30Aangepast op 18 aug '22 19:27

Economen: 'Overheid reserveert miljarden zonder plan'

Auteur: BNR Webredactie

Economen maken zich zorgen over alle miljarden die de overheid uitgeeft, zonder een doordacht plan. Economen wijzen er op dat de steunpakketten, klimaatfondsen en koopkrachtcompensatie zorgen voor inflatie. De vraag naar producten wordt juist groter, terwijl er te weinig mensen zijn die voor de productie kunnen zorgen.

Ook is er een ander probleem: het geld komt op de verkeerde plek terecht. 'We hebben tot nu toe gezien dat vooral de midden- en hoge inkomens het meest van profiteren', zegt Bas Jacobs, hoogleraar economie en overheidsfinanciën aan de Vrije Universiteit.

 Premier Mark Rutte en Sigrid Kaag, minister van Financiën.
Premier Mark Rutte en Sigrid Kaag, minister van Financiën. (ANP)

Het idee om meer geld in de economie te pompen kan ook een averechts effect hebben. 'Het probleem is dat daardoor de vraag naar dure producten langer in stand wordt gehouden. Het zelfreinigende effect van hoge prijzen wordt er dan uit gesloopt', zegt Erik-Jan van Harn, macro-econoom bij de Rabobank. Het probleem daarnaast is dat er nog enorm veel geld in de economie zit, dankzij allemaal overheidspakketten. 'Over een langere termijn worden er tientallen miljarden geïnvesteerd tegen stikstof en om het klimaat te verbeteren. Toch hebben we ook allerlei tegenvallers gehad. De aow blijft gekoppeld aan het minimumloon, dat kost structureel twee miljard euro extra per jaar. De spaarders moeten gecompenseerd worden voor de verkeerde belastingaanslagen, met Prinsjesdag komt de kabinet met cijfers hoeveel dat gaat kosten. Maar dat kan miljarden kosten', zegt Jacobs.

'Miljarden vliegen om de oren'

En ondertussen zijn er ook allemaal steunpakketten voor huishoudens gekomen. 'De regering heeft al ongeveer zes miljard uitgegeven ter compensatie voor de hoge energieprijzen. De miljarden vliegen je dus om de oren.'

Lees ook | DNB: overheid moet middeninkomens niet compenseren

Dat de inflatie hoog is, heeft ook niet alleen met de oorlog in Oekraïne te maken, volgens Jacobs. 'We proberen meer te kopen dan we kunnen maken en dat jaagt de prijs op. Als de overheid de riante portemonnee nog een keer gaat trekken, dan poken we de vraag verder op en stijgt de inflatie nóg verder', waarschuwt Jacobs. 'Het probleem is niet dat er te weinig wordt gekocht, maar dat er te weinig wordt geproduceerd. We willen meer dan dat er gemaakt wordt.' Toch vindt de econoom het logisch dat er over compensatie wordt nagedacht. 'We zien dat mensen aan de onderkant in grote problemen komen met het betalen van de energierekening en het kopen van boodschappen.'

'Geld komt op verkeerde plekken terecht'

Jacobs ziet dat de huidige compensatiemaatregelen juist op de verkeerde plekken terecht komen. 'We hebben tot nu toe gezien dat vooral de midden- en hoge inkomens daar het meest van profiteren. Ik zou niet verbaasd zijn dat zij nu weer fors gaan delen in compensatiemaatregelen, waardoor de problemen in de Nederlandse economie blijven aanhouden.'

Lees ook | Coalitiepartijen willen middeninkomens uit de inflatiebrand helpen

Van Harn deelt de mening van Jacobs grotendeels. 'Iedereen is het ermee eens dat we de lange inkomens moeten helpen.' Toch maakt hij zich wel zorgen om de middeninkomens. 'Daar zitten verschillende groepen in waar je ook het risico hebt dat mensen in de problemen komen.'

'Geld voor niet-uitgewerkte plannen'

De economen zien ook een probleem in het besluitvormingsproces bij het kabinet. Er worden overal fondsen voor beschikbaar gemaakt, maar het is niet duidelijk op welke manier dat geld doelmatig wordt uitgegeven. Daardoor zie je problemen ontstaan aan de kant van de productie. De vraag naar producten wordt groter, terwijl er te weinig mensen zijn om al die producten te kunnen maken. 'De overheid reserveert geld voor nog niet-uitgewerkte plannen, zoals bij het klimaat- en stikstoffonds', zegt de hoogleraar. De Rabobank-econoom sluit zich daarbij aan en wijst naar het klimaat- en stikstoffonds. 'Als je al een krappe arbeidsmarkt hebt, en je zet een grote stap in zo'n klimaattransitie, dan moeten er wel handjes zijn', aldus Van Harn.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen