Economie23 aug '22 20:10

Waarom de dollar profiteert van zware economische tijden

Auteur: Bram van Eijndhoven

De sterke Amerikaanse dollar zorgt voor flinke economische problemen in de rest van de wereld, zoals hogere prijzen en stijgende rente. De hele wereld heeft last van de dure dollar, behalve de Verenigde Staten zelf. Vooral de opkomende markten trekken als gevolg van de dure dollar aan het kortste eind. Of er nou sprake is van een sterke of zwakke wereldeconomie, hoe kan het dat Amerika in beide gevallen altijd aan het langste eind trekt?

'In economisch grimmige tijden gaat geld op zoek naar een veilige haven, en de dollar wordt over het algemeen als een veilige haven gezien', zegt BNR-huiseconoom Han de Jong. 'Daarom zie je dat in economisch zware tijden de vraag naar dollar stijgt, en dat duwt de prijs van dollar omhoog.'

Aantrekkelijk

Dat de dollar als een veilige haven wordt gezien, heeft er volgens De Jong mee te maken dat Amerika zich door de tijd heen heeft bewezen als een leidende economie. 'Je geld is daar veilig, er is een goed geldstelsel. Bovendien zijn financiële markten daar heel liquide, dus je kunt er grote bedragen naartoe brengen en ook weer terughalen. En het rechtssysteem is bewezen, dus je komt daar niet voor onverwachte en onaangename verrassingen te staan.'

Lees ook | Zwakkere euro of sterkere dollar?

De dollar profiteert anderzijds ook als het goed gaat met de economie. 'Als het goed gaat in de wereld, gaat het meestal ook goed met de Amerikaanse economie', verklaart De Jong het fenomeen. 'En dan kun je daar als belegger vaak behoorlijk goed verdienen. De rendementen op de Amerikaanse aandelenmarkten zijn dan positief, dat trekt veel buitenlands geld aan. Wat ook een rol speelt: de rente in Amerika gaat geleidelijk aan omhoog, en bij ons veel minder. Als de Amerikaanse dollarrente omhoog gaat en de rente op euro's niet, wordt het natuurlijk aantrekkelijker om dollars vast te houden.'

Opkomende markten

Een ander belangrijk verschil tussen de Amerikaanse economie en die van opkomende landen is volgens Roel Barnhoorn, verantwoordelijk voor Obligaties en Fixed Income bij MeesPierson, dat de Amerikaanse economie gedreven is door consumptie. 'Er wordt enorm veel geconsumeerd. Consumenten heb je minder in bijvoorbeeld Latijns-Amerikaanse landen, daar zijn de levenskosten veel meer afhankelijk van energie- en voedselprijzen. In sommige regio's als Afrika en Azië is de energiecomponent van hun levenskosten heel groot. Als de Amerikaanse dollar sterker wordt, dan kunnen sommige landen in de regio's daarvan profiteren omdat ze grondstoffen, zoals energie, hebben.'

Lees ook | Inflatie VS duikt onder Europees niveau

Toch zijn het doorgaans de opkomende markten die het zwaarst lijden onder een zwakke dollarkoers. 'De opkomende landen hebben tijdens Covid eigenlijk dezelfde maatregelen genomen op monetair beleid als de Westerse landen', zegt Barnhoorn. 'Die landen moeten op dit moment hun huishoudboekje weer op orde krijgen. Ze moeten hun schulden terugbetalen, maar die schulden nemen toe door de sterke dollar, waardoor de valuta in de wielen kan rijden van opkomende landen.'

Hoe Nederland profiteert

De Jong legt uit dat Nederland momenteel op twee manieren wordt geraakt door de sterke dollar. 'De relatief goedkope euro verstevigt onze concurrentiekracht, dus we kunnen beter op andere markten concurreren met Amerikaanse bedrijven. Maar het nadeel is dat een groot deel van de internationale handel wordt afgerekend in dollars. In een jaar tijd is de euro zo'n 15 à 20 procent goedkoper geworden, en dat betekent dat alle in dollar genoteerde prijzen in euro's evenveel duurder geworden zijn. De olieprijs is in een jaar tijd 40 procent duurder geworden in dollars, maar in euro's ongeveer 60 procent. Onze inflatie wordt dus erger door de vrij forse depreciatie van de euro.'

Lees ook | Economie groeit met 2,6 procent en dat is harder dan verwacht

Volgens De Jong is er momenteel niet veel wat we kunnen doen om de relatieve eurokoers weer omhoog te krijgen. 'Het wisselkoersbeleid van de ECB bestaat eruit dat we de wisselkoers vrij laten bewegen ten opzichte van andere munten. Als je er dan tóch wat aan wil doen, heb je twee opties: je kan of de rente verhogen, want dan wordt het aantrekkelijker om euro's aan te houden, of je kan interveniëren op de valutamarkt. De centrale bank zou dan euro's kunnen kopen. Dat gebeurde in de jaren '80 en '90 nog wel, maar de ervaringen daarmee zijn vrij matig. Zeker bij grote munten werkt dat niet, dus voor de Eurozone is dat eigenlijk niet te doen.'

Recessie

Als de Amerikaanse economie in een recessie terechtkomt, kan dat grote gevolgen hebben voor de rest van de wereld. 'ABN AMRO voorspelt een matige recessie voor Amerika, ik denk dat de recessiekansen voor Europa enorm zijn toegenomen. Veel landen leunen op Amerika, dus daar zouden opkomende landen wel last van hebben', ziet De Jong. 'Maar de afgelopen jaren hebben centrale banken in opkomende landen dezelfde instrumenten gebruikt als Westerse landen. Daardoor beginnen ze stabieler te worden op hun eigen financiële situatie, want ze hebben pensioenfondsen en banken die eigen schuld opkopen.'

Lees ook | Een recessie is op komst, maar niet volgens de Amerikanen

Het grootste risico voor de opkomende landen zit volgens Barnhoorn in het feit dat ze 'luie' commerciële banken gaan krijgen. 'Die moeten in principe krediet opnemen en verstrekken aan de bevolking, maar op dit moment kunnen ze hoger rendement behalen door in lokale staatsleningen te investeren. Dus we zien een enorme actieve financiële markt, en het wil niet zeggen dat wanneer Amerika in een recessie terechtkomt, dat dat ook voor de opkomende landen geldt. We zitten in een andere situatie dan voor Covid, we hebben daar veel van geleerd, en met name het IMF en internationale donors werken er hard aan om opkomende landen financiële stabiliteit te geven.'

(Nathan Dumlao / Unsplash)

Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen