Economie24 nov '22 17:45

Knot: Afkoeling economie 'absoluut nodig' maar mogelijk 'niet voldoende'

Auteurs: ANP en Joëlle Baelde

De afkoeling van de economie die zich aftekende in het derde kwartaal van dit jaar, is 'absoluut nodig' om de sterke prijsstijgingen van de afgelopen maanden onder controle te krijgen. Dat zegt president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank in een gesprek met de Tweede Kamer. Wel waarschuwt hij dat een 'milde recessie' mogelijk niet voldoende is om de inflatie te beteugelen.

Het CBS meldde vorige week dat de economie in het tweede kwartaal licht is gekrompen. Nog een kwartaal van achteruitgang en Nederland is volgens de gangbare definitie in een recessie beland. Veel economen gaan er evenwel van uit dat die niet al te diep en van korte duur zal zijn. Ook volgens Knot is er nog altijd sprake van oververhitting, waarbij de vraag naar goederen en diensten groter is dan het aanbod.

Lees ook | Ook DNB-baas Knot verwacht kleinere rentestappen ECB

De afkoeling van de economie die zich aftekende in het tweede kwartaal van dit jaar, is 'absoluut nodig' om de sterke prijsstijgingen van de afgelopen maanden onder controle te krijgen.
De afkoeling van de economie die zich aftekende in het tweede kwartaal van dit jaar, is 'absoluut nodig' om de sterke prijsstijgingen van de afgelopen maanden onder controle te krijgen. (ANP)

Knot noemt het 'verre van zeker dat een milde recessie alleen voldoende zal zijn om de hoge inflatie te beteugelen.' Hij wijst erop dat niet meer alleen voedsel en energie in rap tempo duurder worden, met name onder invloed van de oorlog in Oekraïne, maar dat ook de prijzen van industriële goederen en diensten inmiddels sterk stijgen.

Hoge overheidsuitgaven

De hoge overheidsuitgaven aan onder meer energiesteun voor burgers en bedrijven helpen daarbij niet, sterke loonstijgingen om de gestegen kosten voor levensonderhoud op de vangen al evenmin. Knot waarschuwt dat 'elke factor die de vraag nog eens verder gaat aanjagen, vooral tot meer inflatie leidt'.

'Het kabinet geeft op dit moment te veel geld uit', zegt Knot tegen politiek verslaggever Sophie van Leeuwen. 'Dat komt vooral omdat die steunpakketten natuurlijk onder stoom en kokend water tot stand zijn gekomen, en dan zijn ze logischerwijs ongericht.'

Hij vervolgt: 'Mijn oproep aan de Tweede Kamer is om te zorgen dat het begrotingsbeleid ook ondersteunend wordt aan onze inspanningen om die inflatie terug te brengen naar de doelstelling: 2 procent op de middellange termijn.'

Inflatie beteugelen

De ECB heeft met een reeks renteverhogingen geprobeerd de inflatie te beteugelen. Het belangrijkste rentetarief is sinds afgelopen zomer in drie reuzenstappen van 0 naar 2 procent gegaan. En daar zal het volgens Knot niet eindigen. Hij voorspelt dat de beleidsrente in de eerste helft van 2023 zal pieken op 3 procent. Of later dat jaar alweer een verlaging mogelijk is 'moet ik nog zien', zegt hij.

Kwetsbaarheid

Bij de sterk oplopende rentes zijn de relatief hoge schulden van Nederlandse huishoudens, met name woninghypotheken, 'een kwetsbaarheid', waarschuwt Knot nog maar eens. De uitgangspositie is wel beter dan toen in 2008 de kredietcrisis losbarstte. Dat komt mede doordat de regels voor de maximale hypotheek ten opzichte van de woningwaarde sindsdien flink zijn aangescherpt.

Ook voor de overheidsfinanciën, die door de hoge uitgaven tijdens de coronapandemie flink uit het lood zijn geslagen, heeft de stijgende rente gevolgen. Minister Sigrid Kaag (Financiën) voorspelde eerder deze week dat de rentelasten met miljarden euro's per jaar gaan oplopen. 'Het is van belang dat de begrotingsdiscipline terugkeert', zegt Knot daarover.

'Ik zou de overheid willen oproepen om een brede beschouwing te maken en nog eens heel kritisch te kijken naar alle uitgaven. Maar zeker ook aan de inkomstenkant of ons belastingstelsel, waar we overigens vanuit de DNB vaker voor hebben opgeroepen', aldus Knot.

Ingrijpen

'De prijzen stijgen enorm, dus ik vind ook dat we moeten ingrijpen', zegt VVD-Kamerlid Eelco Heinen. 'Als je te veel uitgeeft, moet je ook bij de uitgaven beginnen. En kijken: waar kan ik minder uitgeven? In een tijd waarin alles duurder wordt en de rekeningen opstapelen, moet je natuurlijk niet de belastingen gaan ophogen', vindt Heinen.

Het Kamerlid vond het een 'sombere boodschap' vandaag, maar hij is toch optimistisch. 'Het probleem wordt nu echt erkend. We hebben heel lang gehoord dat de inflatie wel meevalt, dat het tijdelijk is en dat het naar beneden gaat. Maar we hebben de rekeningen sinds die tijd alleen maar zien oplopen. Ik ben dus blij dat de ernst van de situatie nu wordt ingezien en dat we nu ook echt gaan ingrijpen.'

Lees ook | 'Miljarden kostende energieplafond vooral voor rijkste Nederlanders'


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen