Economie5 dec '22 06:33Aangepast op 12 dec '22 09:22

Olie-embargo: onzekerheid aan de pomp

Auteur: Mark van Harreveld

Terwijl vandaag het Europese importverbod op Russische olie ingaat, hebben de olieproducerende landen besloten de productie ongewijzigd te laten. 'Het is niet duidelijk hoeveel Russische olie van de markt verdwijnt', zegt energiespecialist Jilles van den Beukel van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies. Ook is onduidelijk wat dit aan de pomp betekent.

Het embargo dat vandaag ingaat is volgens Van den Beukel een partieel embargo dat alleen betrekking heeft op de zeegaande scheepvaart. Daarnaast gaat het prijsplafond in voor de EU-landen en de landen van de G7, wat betekent dat verzekeraars en rederijen alleen olie mogen vervoeren die voor 60 dollar zijn verkocht.
Het embargo dat vandaag ingaat is volgens Van den Beukel een partieel embargo dat alleen betrekking heeft op de zeegaande scheepvaart. Daarnaast gaat het prijsplafond in voor de EU-landen en de landen van de G7, wat betekent dat verzekeraars en rederijen alleen olie mogen vervoeren die voor 60 dollar zijn verkocht. (ANP / SIPA USA)

Van den Beukel verwacht dat de OPEC eerst de kat uit de boom kijkt hoe dit zich gaat ontwikkelen voordat het tot actie overgaat. Enerzijds is namelijk onduidelijk hoeveel Russische olie er van de markt verdwijnt, aan de andere kant is er veel onzekerheid over de vraag vanuit China dat met corona kampt en de wereldwijde recessie die eraan zit te komen.

Zeevaart

Het embargo dat vandaag ingaat is volgens Van den Beukel een partieel embargo dat alleen betrekking heeft op de zeegaande scheepvaart. Daarnaast gaat het prijsplafond in voor de EU-landen en de landen van de G7, wat betekent dat verzekeraars en rederijen alleen olie mogen verzekeren en vervoeren die voor 60 dollar is verkocht.

Maar wie gaat dat controleren? Volgens Van den Beukel zal dat een douanekwestie worden. In de praktijk zal controle echter direct op twee problemen stuiten: is de olie afkomstig uit Rusland? En voor welke prijs is de olie verkocht? 'Dat is niet zo eenvoudig, qua implementatie is het afwachten hoe het loopt.'

Lees ook | Russische olieboycot treft binnenvaart opnieuw: 'Enorme uitdaging'

China en India

Volgens Van den Beukel zal Rusland niet alleen steeds meer olie naar India en China exporteren, (een trend die al een tijd gaande is), maar is het ook mogelijk dat de olie via een omweg weer door Europa wordt teruggekocht. Een raffinaderij in India kan de olie bijvoorbeeld goedkoop kopen, er dure diesel van maken en deze weer doorverkopen naar Europa.

Het prijsplafond en het embargo zullen de Russische export, en daarmee de Russische oorlogskas, op lange termijn schaden. Op korte termijn zal er mogelijk een opwaartse druk komen op de olieprijs. En dat is een negatief neveneffect: 'Dat willen we niet. Voor de EU en de G7 is het de uitdaging om een balans te vinden tussen Rusland pijn doen en jezelf niet.'

Volg de ontwikkelingen in Oekraïne hier in ons liveblog

Pomp

In hoeverre de consument aan de pomp de gevolgen van embargo en prijsplafond ondervindt, is onduidelijk doordat er twee effecten tegen elkaar in spelen. Er is enerzijds een opwaartse druk door toegenomen schaarste, anderzijds is er een neerwaartse druk door de recessie-angst en de ontwikkelingen in China.

Lees ook | Olieprijs fluctueert met boycot in het verschiet

Don't rock the boat

Volgens Europa-correspondent Stefan de Vries is de maatregel bedoeld 'om de oliemarkt niet te veel te verstoren'. Het prijsplafond ligt op 60 dollar voor een vat ruwe olie, maar vorige week werd die door Rusland nog voor 57 dollar verhandeld, met name aan India en China. Volgens De Vries kunnen de Russen bovendien op verschillende manieren de sancties nog omzeilen; 'Er zijn nog mogelijkheden in Azië, maar ook mogen Europese havens nog Turkse diesel binnenhalen die uit Rusland afkomstig is.'

Straks ook diesel

Oekraïne intussen zegt dat het prijsplafond niet ver genoeg gaat. Weliswaar wil Kiev dat het plafond op 30 dollar per vat komt om de Russen pijn te doen, volgens De Vries kunnen de huidige maatregelen al een gevoelige klap zijn voor de Russische staatsfinanciën omdat Europa sinds het begin van de oorlog de aankoop al met twee derde heeft teruggeschroefd. Wanneer in februari ook Russische diesel onder embargo komt, gaat dat een grotere impact hebben - ook op Europa zelf.

OPEC bang

Een vijfde van de Russische olie die naar Europa stroomt, komt nog binnen via een pijpleiding, een stroom die dus niet onder het embargo valt omdat dat uitsluiten betrekking heeft op de zeescheepvaart. Het gaat dan vooral om leveranties aan Hongarije. Volgens De Vries werkt de OPEC niet mee aan het embargo omdat de club bang is voor een precedentwerking wanneer blijkt dat de sancties effect hebben.

Lees ook| Zo komt Russische olie ondanks boycot toch naar Europa


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen