Economie7 dec '22 07:34

Opinie | Overheid is zelf verantwoordelijk voor ontwrichtend hoge energieprijzen

Auteur: Han de Jong

Het kabinet heeft besloten dat zwembaden geholpen worden met de energierekening, maar ijsbanen niet, al wordt voor Thialf kennelijk een uitzondering gemaakt. Het lijkt allemaal een beetje triviaal, maar dat is het niet. Het laat heel kernachtig zien hoe de hoge energiekosten niet alleen onze economie raken, maar feitelijk ook onze samenleving ontwrichten.

Dit is een column van BNR's huiseconoom Han de Jong

(ANP / Jean-Pierre Jans)

Hoewel de regering burgers hulp biedt bij de gestegen energierekening laat minister van Financiën Kaag geen mogelijkheid onbenut om te benadrukken dat die hulp eindig zal zijn. De overheid kan niet aan de gang blijven. Op zich is dat een verdedigbare stelling. Toch bekruipt mij het gevoel dat dat wel heel erg makkelijk is. Waar komen die hoge energiekosten vandaan? Speelde de overheid niet de hoofdrol in het proces waarbij onze zelfvoorzieningsgraad in energie fors daalde en we sterk afhankelijk werden van Rusland? En wie heeft al die sancties tegen Rusland eigenlijk bedacht, die een grote repercussie hebben op het leven van onze eigen burgers?

Ik ben echt niet pro-Poetin, maar vind het frustrerend dat onze overheid kennelijk niet veel verder komt dat waarschuwen dat de steun tijdelijk is, dat we eigenlijk niet moeten zeuren, dat we kort moeten douchen, de thermostaat omlaag moeten zetten, een trui aan moeten en thermisch ondergoed.

Lees ook | Gas en de economie | als de prijs niet daalt, wordt het een ramp

Probleem

De huidige hoge Europese gasprijs is een groot probleem, maar we moeten ook nadenken over de langere termijn. Het maakt nogal verschil of die gasprijs binnen afzienbare tijd weer normaliseert of structureel veel hoger blijft dan we gewend waren en ook aanmerkelijk hoger ligt dan elders. Volgens de termijnmarkt blijft de prijs voor gas in Europa de komende anderhalf jaar nog boven EUR 100 MWh. En 'as far as the eye can see' komt er op de termijnmarkt geen contract voor met een gasprijs die zelfs maar in de buurt komt van die van voor de pandemie.

Wat betekent dat voor ons? Hoe moet het bijvoorbeeld met onze ijsbanen? Moeten de prijzen van een toegangskaartje fors omhoog? Komen er dan nog voldoende schaatsers? Of moeten we concluderen dat we ons geen kunstijsbanen meer kunnen permitteren en verdwijnen die voor altijd uit ons leven? Horen kunstijsbanen trouwens niet tot ons culturele erfgoed?

(Han de Jong is BNR-huiseconoom.)

De-industrialisatie

Wat voor ijsbanen geldt, geldt uiteraard evenzeer voor energie-intensieve bedrijven. Als ze nu het hoofd boven water weten te houden, gaat ze dat dan op langere termijn ook lukken? En zo niet, wat betekent dat dan voor onze economie? De Duitse chemiereus BASF waarschuwt al een poos dat de chemiesector in Europa bij de huidige Europese energieprijzen ten dode is opgeschreven. Het bedrijf heeft aangekondigd activiteiten van Europa naar de VS te verplaatsen. Een proces van de-industrialisatie dreigt. Dat is een ernstige bedreiging voor onze economische toekomst.

Lees ook | CPB waarschuwt voor lagere koopkracht en 'structureel hoge' energieprijzen

Het is onbegrijpelijk dat onze beleidsmakers niet of nauwelijks na lijken te denken over de vraag hoe we de energieprijzen zo snel mogelijk kunnen normaliseren? Natuurlijk, ik zie dat velen ervoor pleiten de energietransitie te versnellen. In ben bang dat dat binnen afzienbare tijd volstrekt onvoldoende zoden aan de dijk gaat zetten. Er dient echt uit een ander vaatje te worden getapt.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen