Financieel29 okt '21 16:19

Azarkan: 'Kast met lijken bij belastingdienst wel erg groot'

Auteur: BNR Webredactie

'Het is totaal uit de hand gelopen', zegt Aleid Wolfsen, voorzitter van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP), over de schending van de privacywet AVG door de Belastingdienst. Jarenlang verwerkte de Belastingdienst de gegevens van zo'n kwart miljoen burgers in het fraudesysteem FSV, dat fungeerde als een zwarte lijst van mogelijke fraudeurs. 'Die kast met lijken bij de Belastingdienst is wel erg groot', zegt DENK-fractievoorzitter Farid Azarkan.

FSV was in gebruik van eind 2013 tot begin 2020. Een voorloper ervan was al sinds 2001 in de lucht. Pas toen de Belastingdienst na mediapublicaties over de zwarte lijst in opspraak was geraakt, werd het systeem uitgezet. Het onderzoek laat zien dat mensen al bij de geringste signalen op de zwarte lijst terecht konden komen. En wie eenmaal op de lijst stond kwam er nooit meer van af.

Luister ook | Autoriteit Persoonsgegevens: fiscus schond privacy

Mensen die op de lijst stonden, wisten daar niets van en konden zich dus ook niet verweren. De gegevens werden ook veel te lang bewaard, werden niet gecorrigeerd als na onderzoek bleek dat er geen sprake was van fraude, en waren voor te veel medewerkers van de fiscus toegankelijk. Ook het interne toezicht schoot ernstig tekort.

Duizenden onschuldige slachtoffers

In sommige gevallen waren de gevolgen nog enigszins te overzien, zegt Wolfsen: 'Het kon dat je extra controle kreeg.' In andere gevallen waren de gevolgen een stuk serieuzer. 'Dus dat een betalingsregeling, als je die aanvroeg, werd geweigerd. Maar ook kwamen er duizenden mensen in de financiële moeilijkheden. Zij moesten de schuldsanering in en dat werd ze geweigerd omdat ze in dit bestand stonden. Dan ben je al kwetsbaar en dan gaat de Belastingdienst je op onterechte gronden tegenwerken. Dus er zijn echt duizenden mensen onschuldig het slachtoffer geworden van deze methode van werken.'

Boete

Rond de vijfduizend mensen konden in het systeem. 'Die zagen dan bijvoorbeeld een vinkje staan bij iemand die werd betiteld als fraudeur. Maar je kon niet zien wie van je collega's iemand had bestempeld als fraudeur, maar ook, nog veel belangrijker, niet waarom', legt Wolfsen uit. Of de Belanstingdienst een boete krijgt is nog niet duidelijk, 'maar dat is wel waarschijnlijk', zegt Wolfsen. 'We moeten rustig kijken naar de hoogte en de omvang van de boete. De minister en de staatssecretaris krijgen ook netjes de gelegenheid om op het rapport te reageren. Dat betrekken we dan bij de hoogte van de boete die we gaan opleggen.'

'Burgers moeten erop kunnen vertrouwen dat onze overheid zich aan de wet houdt', is Azarkan duidelijk. 'Dat vragen we van burgers, want zij worden erop afgerekend als ze zich er niet aan houden. Dan kunnen we het voor het draagvlak onder burgers niet maken om dan zelf die wetten die we maken te overtreden. Dat kan helemaal niet.' Volgens Azarkan staan de uitkomsten van het onderzoek niet op zichzelf. 'We zien vaker dat de overheid onvoldoende bij de uitvoering van nieuwe regels en projecten nadenkt over de gevolgen voor de burgers en de privacyregels die we hebben. Dat is gewoon slecht beleid en een slechte besturing van de dienst.'

Demissionair staatssecretaris Hans Vijlbrief laat in een korte reactie weten dat al anderhalf jaar duidelijk is dat het systeem niet waterdicht was. 'Dat de AP nu zegt dat het echt verkeerd is gegaan is wel nieuw', zegt Vijlbrief. 'We gaan al die mensen een brief sturen, dat zijn we al aan het doen. Ze krijgen later nog een brief als we weten waarom ze erin stonden.'

Als het aan Azarkan ligt moeten het kabinet en de staatssecretaris met een plan komen om ervoor te zorgen dat ze zich in de toekomst aan de wet houden. 'Ze moeten verbetering doorvoeren. Instituten als de Algemene Rekenkamer en de AP moeten meer geld krijgen. Op dit moment hebben we zo'n anderhalve man die alles moet doen met betrekking tot privacy. Dat is veel te weinig.'


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen