Financieel2 mei '22 17:47

'De inflatie heeft niets te maken met het monetaire beleid'

Auteur: Remy Kock

'Inflation is always and everywhere a monetary phenomenon', zei de legendarische econoom Milton Friedman ooit. Maar die uitspraak noemde hoofdeconoom van het CBS Peter Hein van Mulligen juist een 'ideologische fantasie'. Woorden die hout snijden, zeker nu de Nederlandse inflatie voor het eerst sinds de jaren 70 rond de tien procent schommelt.

(ANP / Hollandse Hoogte / Berlinda van Dam)

Hij benadrukt dat de stelling dat alle inflatie uiteindelijk een monetaire oorzaak heeft te kort door de bocht is. 'Het klopt wél als je het hebt over langdurige inflatie', zegt Van Mulligen. 'In dat soort gevallen - als de inflatie voor lange tijd heel hoog is - dan zit er vaak een centrale bankier te hard op de geldpers te drukken. Maar op korte termijn heb je nu eenmaal vaak te maken met vraag- en aanbodschokken die tijdelijk tot hoge inflatie kunnen leiden.'

Lees ook | Analisten: de inflatietop is bereikt

Van Mulligen noemt de periode vlak voor het uitbreken van de financiële crisis in 2008 als voorbeeld. 'Toen zat de wereld in hoogconjunctuur, was er heel veel vraag naar alles, en we zien allemaal nog de beelden voor ons van landen in Afrika die protesteren tegen de hoge voedselprijzen. Dat had helemaal niks te maken met het centrale bankbeleid in die landen, maar met het feit dat er wereldwijd vraag was naar alles. En we zitten nu in een soortgelijke situatie. Het zijn vooral de energieprijzen die explosief zijn gestegen omdat de reserves te klein waren voor de vraag. De oorlog in Oekraïne heeft dat alleen maar verergerd, maar met het beleid in Frankfurt of van de Amerikaanse Fed heeft het niet te maken.'

Tegen het zere been

De uitspraak van Van Mulligen kon bij Nederlandse macro-economen niet echt op steun rekenen, al denkt hij dat dat om een misvatting gaat. 'Een misvatting die voortkomt uit een uitspraak als 'inflatie heeft nooit iets te maken met monetair beleid'. Dat vind ik net zo onzinnig als dat je zegt dat het alleen maar met monetair beleid te maken heeft. De waarheid zit ergens in het midden.'

Lees ook | Het stagflatiespook waart rond

Van Mulligen vervolgt: 'De inflatie is nu overal hoog. Het is geen specifiek Europees of Amerikaans fenomeen. Zelfs in Japan en heel veel ontwikkelingslanden - die veel voedsel importeren - zie je dat die inflatie hoog is. En de oorzaak is ook niet overal hetzelfde. In Amerika heb je bijvoorbeeld een oververhitte arbeidsmarkt, waarbij de lonen ook hard stijgen. Daar hebben ze te maken met krapte. Europa heeft vooral pech dat het een netto-importeur is van energie. Energieprijzen stijgen hard, dus als je als Europees land vooral energie importeert, dan heb je daar last van. Binnen Europa zie je ook verschillen. In een land als Frankrijk, dat veel kernenergie gebruikt, is de inflatie veel lager dan in een land als Nederland.'

Minder grote rol

Wat er gebeurd zou zijn als de centrale banken de afgelopen jaren een minder grote rol hadden gespeeld in het stimuleren van de economie, durft Van Mulligen echter niet te zeggen. 'We zullen het antwoord waarschijnlijk nooit weten, maar het is wel zo dat niet alleen de Europese centrale bank, maar ook de Amerikaanse, jarenlang een bijzonder expansief monetair beleid hebben gevoerd. De rente was hoog, met quantitative easing hebben ze geprobeerd de inflatie op te voeren, noem maar op. Klaas Knot heeft toentertijd een keer gezegd dat we een beetje in een rentenierseconomie terechtkwamen, want het geld moet ergens renderen. Financiële markten vonden dat steeds moeilijker. Maar op de een of andere manier, leidde dat niet tot hoge inflatie. Dus je zou misschien kunnen zeggen dat centrale banken de markten hebben overgoten met benzine, en dat het ons coronaherstel en Vladimir Poetin daar een aansteker bij hebben gehouden.'


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen