Financieel17 jun '22 18:40

Klaas Knot (DNB): renteverhoging van 50 basispunten in september 'logische vervolggrootte'

Auteur: Remy Kock

Het nieuwe instrument van de ECB, bedoeld om de renteverschillen te bestrijden, mag niet leiden tot een grotere balans of een grotere activaportefeuille. Dat zei Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank, vandaag in BNR's Big Five. Ook zei de president van De Nederlandsche Bank dat - na de verhoging van 25 basispunten in juli - een verhoging van 50 basispunten 'de logische vervolggrootte' is in september.

Klaas Knot met Christine Lagarde
Klaas Knot met Christine Lagarde (ANP SEM VAN DER WAL)

Dat de rentes omhoog moeten, mag geen geheim meer heten. De Europese Centrale Bank trekt daarom ook alles uit de kast om het inflatiespook de kop in te drukken; waaronder dus een instrument dat daarbij moet helpen. 'Die tool stond al in de steigers, maar nu hebben we gezegd dat dat werk versneld moet worden', aldus Knot. 'Laat onverlet dat het een complexe uitdaging wordt. Maar het besluit dat we aan zo'n tool moesten gaan werken, was geen ingewikkeld besluit. Het wordt lastiger als de precieze details op tafel komen.'

Het is een ingreep van de ECB die met argusogen in de gaten gehouden wordt, omdat de zogeheten tool niet alleen een middel is om de inflatie te bestrijden, maar ook om een schuldencrisis te voorkomen. Knot gaat echter niet zover om het te zien als een oprekking van het mandaat. 'Aan de ene kant is dit gewoon een integraal onderdeel van het verkrappen van het monetair beleid', zegt hij. 'Tegelijkertijd moeten we er in de vormgeving van het instrument voor zorgen dat het niet gaat interfereren met onze inflatiebestrijding. Het mag dus niet leiden tot een grotere balans of een grotere activaportefeuille, dus aankopen in de ene kant moeten worden gecompenseerd met minder dan volledige herbeleggingen elders op onze balans.'

Knot vervolgt: 'Deze maatregel is een integraal onderdeel van verkrapping omdat het moet zorgen dat de gemiddelde rente overal in de Eurozone terechtkomt in de financieringskosten van burgers en bedrijven, als we een bepaalde mate van verkrapping van ons beleid nastreven door de gemiddelde rente in de Eurozone te verhogen.'

Luister hier het hele gesprek met Klaas Knot terug

Gevolgen

Als de spreads uitlopen echter, zo betoogt Knot, heeft dat twee gevolgen. 'Als die zogeheten fragmentatie inzet, betekent dat dat de financieringskosten in de sterke landen te weinig omhooggaan. Want door safe haven-flows vanuit de minder sterke landen wordt de renteoploop in die landen gedrukt. En dat terwijl het omgekeerde effect in de kwetsbare landen plaatsvindt, dat de rente daar meer omhooggaat dan we hebben beoogd met ons beleid.'

Knot is verder realistisch: 'We gaan geen dingen beloven die we niet kunnen waarmaken. We zullen ervoor zorgen dat er geen zichzelf versterkende spiralen op de financiële markten komen waardoor de euro op financiële markten uit elkaar gespeeld zal worden. Dat is onze belofte. Maar voor de levensvatbaarheid van de euro op de lange termijn zijn we afhankelijk van wat overheden doen. Zij bepalen uiteindelijk of de euro onder alle omstandigheden zal overleven of niet, maar wij gaan ervoor zorgen dat we niet door de markten uit elkaar gespeeld worden. Dát is onze taak.'

Negatieve aanbodschokken

Knot spreekt in de Europese situatie vooral van negatieve aanbodschokken. 'Daar past een gematigder beleidsreactie op. Vorige week hebben we al aangekondigd dat we de rente met 25 basispunten verhogen in juli, en een grotere verhoging van 50 punten in de toekomst. Dat is de meest logische vervolggrootte. Als het inflatiebeeld zich de komende tijd blijft verspreiden - daar kijken we immers naar. Aan energieprijsinflatie kunnen we weinig doen, ook zeker gezien het verleden, maar waar we wel wat aan moeten doen is dat die hogere inflatie zich niet verder verspreidt en ingebakken raakt bij de verwachtingen van de mensen.'

Knot benadrukt: 'We letten vooral op of de inflatie zich aan het verbreden is. Zo kijken we naar de kerninflatie, die stijgt namelijk ook van maand tot maand. Als die de komende tijd blijft stijgen, dan zullen wij de het beleid verder intensiveren. En zullen we meerdere rentestappen van 50 basispunten maken.'

Nieuw instrument

Maar, waarom dan een nieuw instrument? Het Outright Monetary Transactions-instrument (OMT) bestaat immers al. Knot: 'Het OMT is vooral gericht op de situatie waarin een individueel land in de problemen komt vanwege ontsporend beleid in die individuele lidstaten. Dan kunnen wij als centrale bankiers alleen in actie komen als daar een individueel structureel aanpassingsprogramma ten grondslag ligt. Waar we nu steeds mee te maken hadden, alsook in 2020, was een veel bredere verstoring van het monetaire transmissieproces. Niet in één land, maar in de gehele periferie. En daar leent een tool als de OMT zich minder voor. Nu gaan we dus op zoek naar een tool die tussen ons herbeleggingsbesluit en het OMT inzit, maar het OMT blijft wel degelijk bestaan.'

Als die tool niet voldoende blijkt te zijn voor een individuele lidstaat omdat markten geen vertrouwen hebben in het lokale beleid wat aldaar gevoerd wordt, dan blijft de OMT de aangewezen route. 'Als de rentes omhooglopen omdat er een verslechtering optreedt in de economische situatie van een land, kunnen we er niet tegen interveniëren. Het is geen lapmiddel, we zijn ook in het verleden in staat gebleken om deze zichzelf versterkende spiralen te breken en om te keren. Dat lukte in 2012, dat lukte in 2020, en we zeggen nu dat áls die spiralen zich in de toekomst weer voordoen, dan zullen we het weer onderbreken. Zeker als die spiralen gebaseerd zijn op financiële marktspeculatie.'

Gerelateerde artikelen