Financieel25 okt '22 18:08

Banken leggen ruim half miljard toe op betaalverkeer

Auteur: Ruben Eg

Het Nederlandse betalingsverkeer kost veel meer dan het oplevert. Vorig jaar leden banken een verlies van 570 miljoen euro op deze voor de economie cruciale dienstverlening, zo blijkt uit onderzoek van McKinsey in opdracht van brancheclub Betaalvereniging Nederland. Hoewel alle partijen spreken van een 'efficiënt systeem', is ons betalingsverkeer als enige in Europa verlieslijdend.

( ANP / Hollandse Hoogte / Paulien van de Loo )

McKinsey deed in 2005 ook onderzoek naar het betalingsverkeer, toen nog in opdracht van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB). In dat jaar leden banken met 23 miljoen euro een relatief klein verlies op de dienst. Inmiddels is dat opgelopen naar 570 miljoen euro per jaar.

Dat banken nu meer toeleggen op het aanbieden van bankrekeningen en betalingen, komt vooral door dalende inkomsten. 'Vergeleken met 2005 werden er in 2021 liefst 2,5 keer meer transacties verwerkt, tegen dezelfde kosten. Maar desondanks maakt het betaalverkeer een dikke half miljard verlies', zegt directeur Gijs Boudewijn van de Betaalvereniging.

Consumenten zullen vreemd opkijken van deze conclusie, erkent de belangenclub. De afgelopen jaren schoten de prijzen voor een betaalrekening namelijk omhoog. Daarbij kregen rekeninghouders lang geen rente uitbetaald en moesten grote spaarders zelfs rente betalen aan de bank.

Duitsland het duurst

Uit het McKinsey-onderzoek blijkt wel dat Nederlandse banken ondanks die hogere vergoedingen voor betaalrekeningen toch de helft minder verdienen dan het Europees gemiddelde. In België zijn rekeninghouders gemiddeld 39 euro per jaar kwijt, tegen 24 euro in Nederland. Duitsers zijn 83 euro per jaar kwijt, Fransen 82 euro. Ook betalen Nederlanders relatief meer met de pinpas dan met de creditkaart, terwijl dat laatste de banken meer oplevert.

Grote kostenposten zijn volgens het onderzoek de investeringen die jaarlijks gedaan moeten worden in innovatie en veiligheid. Daarbovenop komen de kosten voor klantcontrole. Onduidelijk is of die kosten tijdelijk of permanent zijn. Alle grootbanken blijken hun zaken lange tijd niet op orde te hebben gehad en worden door DNB en soms zelfs justitie verplicht hun zogenaamde 'poortwachtersfunctie' snel op niveau te krijgen. Dit zijn miljoenenoperaties.

Daarbij leunt het verdienmodel van Nederlandse banken voor betaalrekeningen grotendeels op inkomsten uit rente, voor bijvoorbeeld rood staan. In 2005 waren die nog goed voor 60 procent van de inkomsten, nu slechts 45 procent.

In gesprek

De Betaalvereniging wil zelf geen conclusie aan de onderzoeksresultaten verbinden. De belangenclub zegt die te willen bespreken in het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer (MOB), waarin banken, winkeliers, consumenten en organisaties voor mensen met een beperking overleg voeren over bankzaken. 'Dat moet een open discussie zijn', aldus Boudewijn. 'Is dit evenwichtig of niet? Betaalverkeer is de bloedsomloop van de economie. Vinden we dat het zo goed is, kunnen ergens de kosten omlaag of zijn er andere kosten waarover kan worden gesproken?'

Na het onderzoek uit 2005 werd indertijd besloten betalen met de pinpas te stimuleren. Gebruik van cash geld kostte de banken toen veel. Dat er nu een prijskaartje aan deze ontwikkeling hangt, lijkt zuur voor consumenten en ondernemers. 'De wereld is veranderd', zegt de Betaalvereniging hierover. 'Veel kosten zijn weggevallen, maar je moet ook steeds investeren. Denk aan de beveiliging om fraude te voorkomen. Digitalisering is niet per se goedkoper.'


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen