Gezondheid23 nov '21 10:29

Ziekenhuizen begonnen met voorbereidingen code zwart

Auteur: Bram van Eijndhoven

Ziekenhuizen zijn begonnen met de voorbereidingen op de zogenoemde code zwart. Het Radboudumc in Nijmegen en het Rotterdamse Erasmus MC scholen medewerkers bij over de patiëntselectie die zij moeten maken als ziekenhuizen niet meer alle acute zorg kunnen leveren. Ook het Maastricht UMC+ heeft de protocollen er weer bij gepakt, en het Amsterdam UMC zegt dat hun mensen al voorbereid zijn.

Johan Legemaate, hoogleraar gezondheidsrecht aan de Universiteit van Amsterdam: 'De ziekenhuizen oefenen voor het zwarte scenario wat we hopen te vermijden, maar dat niet uit te sluiten is. Ze hebben daar een draaiboek voor, dat vorig jaar is gemaakt. Daar hoort een bepaalde procedure bij met een triagecommissie, die ze samenstellen met verschillende deskundigheden. Die commissies moeten bij code zwart gaan beslissen welke patiënten een bed krijgen en welke niet. En het oefenen houdt in dat ze kijken wat de ideale samenstelling van de commissie is, of alle informatie beschikbaar is, en of er snel beslist kan worden als dat nodig is.'

Unieke situatie

Legemaate heeft een code zwart-scenario nog nooit meegemaakt in Nederland. 'Dit is een unieke situatie, en je moet dan ook criteria gaan gebruiken waar hulpverleners niet mee gewend zijn om te werken, en waar ze liever ook niet mee willen werken. We hebben geen enkel eerder voorbeeld in de Nederlandse praktijk gehad.'

Luister ook | Nieuwe coronamaatregelen dreigen, vraag is of ons gedrag nu wél verandert

Het draaiboek moet uitkomst bieden bij de lastige keuzes waar het zorgpersoneel bij code zwart voor komt te staan. Legemaate: 'Dat voorziet in een aantal fasen en stappen waarin je geleidelijk aan nieuwe soorten criteria introduceert. Het uiterste geval is dat je kunt loten tussen patiënten. Maar in die criteria zit een zekere dimensie van leeftijdscategorieën in, en normaal gesproken werken we daar gelukkig niet mee. Maar dat nu misschien toch moeten. Het draaiboek is niet dat je leeftijdsgrenzen als afkappunt gebruikt, maar je gaat wel patiënten vergelijken. Als de omstandigheden tussen twee patiënten medisch volstrekt gelijk, zou de jongere patiënt voorgaan.'

Juridisch

Zowel de Inspectie Gezondheidszorg als het Openbaar Ministerie hebben volgens Legemaate gezegd dat ze het accepteren als de zorgverleners het draaiboek volgen. Daarmee zijn de juridische risico's afgedekt, en kunnen de triagecommissies er dus vanuit gaan dat er geen juridische repercussies volgen als zij gedurende code zwart volgens het draaiboek handelen. 'Dat neemt niet weg dat de familie van een patiënt die het bed niet krijgt een klacht kunnen indienen als ze twijfels hebben over de besluitvorming. Maar het is goed om te weten dat niet alleen de medische beroepsgroep, maar ook de toezichthoudende instanties in Nederland zich achter het draaiboek hebben geschaard', aldus Legemaate.

Luister ook | 'Overheid schoot tekort in verplichting om recht op leven te beschermen'

Volgens Legemaate zal het zorgminister De Jonge zijn die code zwart afkondigt, mocht het zover komen. 'Niet zozeer omdat de minister dat als enige kan doen, maar vooral om naar het hele land het signaal af te geven: we zijn nu in deze situatie beland en we gaan nu volgens dit draaiboek handelen. Zodat het niet kan zijn dat ze het in Groningen anders gaan doen dan in Maastricht. Het afkondigen door de minister heeft dus de functie dat we met zijn allen weten waar we aan toe zijn en dat op alle plekken in Nederland op een vergelijkbare manier naar die gevallen gekeken wordt.'

(ANP / Hollandse Hoogte / Robin Utrecht)

Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen