Gezondheid20 mei '22 15:31Aangepast op 20 mei '22 16:08

Vijf vragen (en antwoorden) over het zeldzame apenpokkenvirus: 'Er is een behandelmethode'

Auteur: BNR Webredactie

De opkomst van het apenpokkenvirus baart nu ook het ministerie van Volksgezondheid zorgen. Minister Ernst Kuipers noemt het dan ook 'verstandig' om de ontwikkelingen rond het virus in de gaten te houden. Het virus is in Europa inmiddels geconstateerd in Spanje, Portugal, Groot-Brittannië, Zweden, Duitsland en België. Wij hebben vijf vragen en antwoorden op een rijtje gezet over het relatief onbekende virus.

Waar komt het virus vandaan?

De eerste keer dat onderzoekers het virus tegenkwamen was in 1958, bij een Java-aap in een proefdiercentrum. In 1970 werd het virus voor het eerst vastgesteld bij een mens, een 9-jarige jongen uit de Democratische Republiek Congo. Ook in landen als Kameroen, Ivoorkust en Nigeria is het virus in die periode aangetroffen.

Lees ook | Kuipers: grote kans dat apenpokken naar Nederland komt

Bij eerdere uitbraken ging het om mensen die kort ervoor in Afrika waren geweest, maar daar is nu geen sprake van. Veel van de huidige patiënten in Europa zijn niet in Afrika geweest en kunnen het virus zo dus niet hebben opgelopen.

Hoe loop je het op?

Het virus kan je oplopen door nauw huidcontact te hebben met iemand. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren door een open wond aan te raken bij iemand anders. Dit hoeft niet per se intentioneel te gebeuren, maar kan ook voortkomen na het spelen, knuffelen of tijdens de seks. Onder de huidige besmette mensen zijn naar verhouding veel mannen die seks hebben met andere mannen, zeggen de gezondheidsdiensten. 'Gezien de ongebruikelijk hoge aantallen besmettingen van mens naar mens op deze manier, is de kans groot dat het virus zich verder verspreidt door nauw contact, bijvoorbeeld tijdens seksuele activiteiten', meldt de Europese gezondheidsdienst ECDC.

Volgens viroloog Marion Koopmans kan het virus ook verspreid worden door schilfers. 'Die virussen zitten in de blaasjes, maar ook in de schilfers. Dus dat is besmettelijk materiaal. Er is ook een korte periode dat het virus in de keel zit en dat het via die manier besmettelijk is.'

Apenpokken onder de microscoop.
Apenpokken onder de microscoop. (ANP / Associated Press)

Hoe gevaarlijk is het?

Het virus is relatief ongevaarlijk. Veel voorkomende symptomen zijn koorts, hoofdpijn, spierpijn, opgezwollen lymfeklieren, rillingen en vermoeidheid. Na een paar dagen kan je ook huiduitslag krijgen. Het kan dus onprettig zijn, maar veruit de meeste mensen zullen herstellen binnen een paar weken. Wel kan het virus gevaarlijk zijn bij mensen met een slechte weerstand, zoals bij de meeste ziektes. Voor mensen onder de 50 zal het virus in Nederland meer risicovol zijn. Dat heeft ermee te maken dat de meeste 50-plussers vroeger ingeënt zijn tegen de pokken. Dat vaccin zorgde ervoor dat de pokken vrijwel verdwenen. Ook werkte dat vaccin effectief om apenpokken te verdrijven. Sinds 1974 wordt dit vaccin echter niet meer algemeen ingezet, waardoor 50-minners nu dus meer risico kunnen lopen.

Lees ook | Zeldzaam apenpokkenvirus in opmars

Welke varianten zijn er?

Op dit moment zijn er twee varianten van het virus ontdekt. Aan de West-Afrikaanse versie, die in Groot-Brittannië is vastgesteld, sterft gemiddeld ongeveer 1 tot 3,6 procent van de besmette mensen. Bij de Midden-Afrikaanse variant kan tot 10 procent van de dragers overlijden, maar dat percentage daalt als patiënten een goede behandeling krijgen.

Moeten we, net zoals bij corona, ons zorgen maken over een pandemie?

Op dit moment niet, doordat het virus nog niet in grote aantallen is opgemerkt. Het wordt ook pas als pandemie aangemerkt, als er wereldwijd sprake is van een epidemie. De Wereld Gezondheidsdienst is de instantie die bepaalt of iets een pandemie is. Wel benoemde viroloog Marion Koopmans dat de uitbraak zorgwekkende vormen begint aan te nemen. Meestal gaat het om een ingevoerde besmetting en stopt de verspreiding vrij snel. Nu zijn in meerdere landen nieuwe gevallen opgedoken en dat is volgens Koopmans erg ongebruikelijk. Vrezen voor een nieuwe pandemie vindt Koopmans echter 'voorbarig'. 'Dat is wel heel voorbarig. Met wat we nu weten is het lang niet zo besmettelijk en is het ook beter te stoppen. Er is een vaccin en er zijn behandelmethodes.'

Gerelateerde artikelen