Gezondheid23 mei '22 07:44

Apenpokken is 'niet iets dat we erbij willen hebben'

Auteurs: BNR Webredactie en ANP

De Wereldgezondheidsorganisatie gaat ervan uit dat meer gevallen van het apenpokkenvirus opduiken, nu in landen extra gecontroleerd wordt op aanwezigheid van het virus. Volgens de WHO is het virus inmiddels vastgesteld in zeker twaalf landen waar de apenpokken doorgaans niet voorkomen. In Nederland zijn nu zeker twee gevallen. 'Er is nauw contact nodig voor besmetting', zegt hoogleraar Virologie Marion Koopmans van de Erasmus Universiteit.

Het apenpokkenvirus onder de microscoop.
Het apenpokkenvirus onder de microscoop. (Cynthia S. Goldsmith, Russell Regner/CDC via AP / ANP)

Er is nauw contact nodig voor een besmetting en daarmee is de ziekte makkelijker te bestrijden, zegt Koopmans die erop wijst dat er wel sprake is van 'een grotere en diffusere uitbraak. Dit door dat het virus terechtgekomen is op twee feesten 'waar veel mensen internationaal geweest zijn'.

Het virus is niet zozeer aerosol, de infectie vindt vooral plaats via contact. Bij sommige mensen zijn de symptomen mild, bij anderen weer ernstiger. Mensen met een verzwakte immuniteit zijn extra kwetsbaar. De klassieke pokkenvaccinatie zoals die vroeger werd gegeven beschermt tegen het virus, en biedt ook kruisbescherming. Volgens Koopmans wordt dan ook gekeken of de pokkenvaccinatie ingezet moet worden om verspreiding te stoppen.

Ze verwacht niet dat er een tweede pandemie komt, maar zegt erbij dat de ziekte wel lang kan doorsukkelen. 'Het is niet iets wat we erbij willen hebben'. Volgens Koopmans wordt eerder gedacht aan ringvaccinatie in plaats van een wereldwijde vaccinatie: kijken waar het risico zit en dan de mensen in die omgeving vaccineren. 'Een veel gerichtere actie.'

Hulpverlening

Volgens de wereldgezondheidsorganisatie WHO lopen personen die in nauw contact stonden met besmette mensen die al symptomen hadden de meeste risico. Het gaat dan bijvoorbeeld om hulpverleners. Zij moeten adequaat geïnformeerd worden, zegt de WHO, om zo de uitbraak te stoppen. Ook zegt de VN-organisatie binnen enkele dagen met extra adviezen te komen.

De landen waar het virus volgens de WHO is vastgesteld zijn Nederland, België, Duitsland, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Italië, Portugal, Spanje, Zweden, Canada, de Verenigde Staten en Australië. Maar ook Israël en Zwitserland hebben inmiddels gevallen gerapporteerd. Volgens de WHO zijn onder de patiënten relatief veel mannen die seks hebben met andere mannen.

De omvang van de uitbraak wordt 'duidelijker en duidelijker', schrijft de Belgische viroloog Marc Van Ranst op Twitter. 'Dit is met apenpokkenvirussen nog nooit gezien.' Hij meldde zaterdag dat in België het virus bij een vierde persoon is vastgesteld.

Ook deze besmetting heeft volgens Van Ranst net als de andere drie een link naar het internationale homofestival Darklands, dat eerder deze maand plaatsvond in Antwerpen. 'Het is belangrijk dat iedereen die aanwezig was op het Darklands-festival waakzaam blijft voor eventuele symptomen', waarschuwt hij.

Apenpokken in Nederland

In Nederland zijn tot nog toe twee gevallen van apenpokken vastgesteld. Het RIVM houdt er rekening mee dat dit aantal verder zal oplopen en komt na het weekend met een update over de stand van zaken.

De verwachting is dat de komende dagen nog meer besmettingen met apenpokken zullen worden aangetroffen, schrijft minister Ernst Kuipers van Volksgezondheid op Twitter.

Het virus is op advies van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) aangemerkt als A-ziekte, wat betekent dat artsen verplicht zijn besmettingen of vermoedens daarvan direct te melden.

Lees terug | Eerste geval apenpokkenvirus in Nederland

Apenpokken tegengaan

De verspreiding van het apenpokkenvirus moet volgens gezondheidsdiensten en experts vooral worden tegengehouden door patiënten tijdig te isoleren. Vaccins die tegen het 'gewone' pokkenvirus zijn ontwikkeld, kunnen ook uitkomst bieden.

Voor zorgmedewerkers die patiënten met de ziekte verplegen is het belangrijk om persoonlijke beschermingsmiddelen te dragen, schrijft de Amerikaanse gezondheidsdienst CDC. Onder die noemer vallen bijvoorbeeld mondmaskers en handschoenen. CDC raadt mensen verder aan om goed hun handen te wassen na contact met mensen óf dieren die mogelijk het virus bij zich dragen. 'Dat kan bijvoorbeeld met zeep en water, of met een op alcohol gebaseerd desinfectiemiddel.'

Vaccin

Mensen die door contact met een patiënt veel risico lopen, krijgen in Nederland een pokkenvaccin aangeboden, liet minister Ernst Kuipers dit weekend weten. Als de prik binnen vier dagen wordt toegediend, is de kans het grootst dat iemand niet ziek wordt.

Risicofactoren

Het virus dat apenpokken veroorzaakt, dringt het lichaam binnen via slijmvliezen (bijvoorbeeld mond, neus, ogen), open wondjes of druppels uit blaasjes, somt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) op. Ook grote druppels uit de mond-keelholte die iemand uithoest kunnen een bron van besmetting zijn. Kleine, zwevende druppeltjes in de lucht zijn dat niet, aldus de gezondheidsdienst.

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) noemt naast contact met de huidblaasjes, het bloed en andere lichaamsvloeistoffen van patiënten ook het eten van vlees van besmette dieren als mogelijke risicofactor. Het virus wordt onder meer gezien in eekhoorns en bepaalde soorten ratten, muizen en apen.

Nauw fysiek contact

Overdracht van mens tot mens kan ook gebeuren via besmette objecten, schrijft de WHO. Via de placenta kan het virus ook worden doorgegeven van moeder op kind. Onduidelijkheid is er nog over seksuele overdracht van het virus, aldus de organisatie. Nauw fysiek contact is sowieso een manier waarop mensen besmet raken, maar het is de vraag of er een specifieke seksuele overdracht mogelijk is, of dat besmettingen tijdens seks komen doordat mensen voor langere tijd heel dicht bij elkaar zijn.

CNN haalt een medisch onderzoeker aan van Imperial College in Londen, die waarschuwt dat ook de korstjes die uiteindelijk van de huid van een besmet persoon vallen risico's kunnen opleveren. 'De korstjes kunnen als stof worden afgeschud, dat kan worden ingeademd', aldus onderzoeker Michael Skinner.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen