BNR In Alle Staten31 aug '16 11:20Aangepast op 5 sep '16 14:43

South Dakota: beroemde tronies op Rushmore

Auteur: Bernard Hammelburg

Mount Rushmore valt in de categorie Vrijheidsbeeld, Lincoln Monument en Empire State Building. Je móet het zien. Waarom? Omdat de werkelijkheid nog veel indrukwekkender is dan de foto’s. Of dan Alfred Hitchcock’s beroemdste speelfilm, ‘North by Northwest’, waarvan de spannende slotscene zich afspeelt op die waanzinnige berg in South Dakota.

Het idee om op de bergwand sculpturen te beeldhouwen kwam in 1923 van Doane Robinson, een voor de staat werkende historicus. Hij wilde graag grote helden en cultfiguren op de heuvel, zoals Buffalo Bill, maar Gutzon Borglum, de beeldhouwer die opdracht kreeg voor het project, kwam met het idee om de beroemdste presidenten te vereeuwigen. Het werk begon in 1927. Opmerkelijke keuze: Washington, de eerste president, Jefferson, de man die de onafhankelijkheidsverklaring opstelde, en Lincoln, die de burgeroorlog tot een goed einde bracht en de slavernij afschafte. Dat waren de vaders des vaderlands. Maar Roosevelt? Zeker een visionair, avonturier, progressieve denker, en misschien wel de eerste politicus ter wereld die het onderwerp duurzaamheid agendeerde. Hij was razend populair en nog maar net overleden, in 1919. Maar toch.

Borglums ontwerp voorzag in vier beelden van kruin tot middel, maar met het oog op de naderende Tweede Wereldoorlog beperkte het Congres de begroting voor het project tot één miljoen dollar, genoeg voor alleen de vier tronies. Het monument werd in 1941 onthuld, net nadat de beeldhouwer was overleden. Vrijwel onmiddellijk werd het een van de belangrijkste toeristenattracties in heel Amerika, en dat is het tot vandaag.

Rushmore is onderdeel van de Zwarte Heuvels. Klinkt als een Kuifje- of Dinsey-titel, maar het is de vertaling van de oorspronkelijke, indiaanse naam. Net als North Dakota, is South Dakota een belangrijke bakermat van de indiaanse cultuur, met als grootste volk de Sioux. Halverwege de 19de eeuw werd in de Zwarte Heuvels goud gevonden, en dus ontstond, net als in Californië, een enorme goudkoorts. Er waren vooral kleine mijnen, die in de loop van de 20ste eeuw te weinig lucratief waren om te blijven exploiteren, maar waarvan sommige, door de enorm gestegen goudprijs, de laatste jaren weer wat produceren. In het plaatsje Keystone, vlakbij Rushmore, is van de ondergrondse Big Thunder goudmijn een museum gemaakt. In het nabij gelegen Deadwood kun je de Broken Boot mijn bezoeken. In de omgeving zijn ook beekjes met uitbaters die beweren dat daarin goud is gevonden. Je krijgt een zeefje om het zelf te proberen, en kinderen vinden steevast een heel klein stukje goud. Paaseieren-truc, vermoed ik – er zal wel iemand iets hoger stukjes goud in de beek gooien – maar het is een mooie herinnering.

Sinds de federale regering heeft erkend illegaal indiaanse grond te hebben geroofd en dat te hebben gecompenseerd met zelfbestuur in reservaten, hebben veel indianen een nieuwe bron van inkomsten gevonden: casino’s. Meestal zijn die in de staat, provincie of nabijgelegen gemeentes verboden, maar in de reservaten maken de eigenaren-bewoners hun eigen regels, en zo ontstond, naast bekende gokcentra als Las Vegas en Atlantic City, door het hele land een keten aan casino’s. In South Dakota zijn het er tien. In Deadwood verbiedt een plaatselijke wet het gebruik van het woord ‘casino’ op de gevel. Dus je ziet borden als ‘Gaming Resort’ en ‘Saloon’.

Dossier Verkiezingen VS

Net als door North Dakota, lopen door South Dakota verschillende pijpleidingen. Het grootste en meest ambitieuze project, Keystone XL, werd in 2015 door president Obama verboden, maar er bestaan kleinere varianten. Keystone 1, bijvoorbeeld, waardoor teerzand wordt geperst. Begin 2016 ontstond er bij het plaatsje Freeman een klein lek, dat al snel zoveel grond vervuilde dat het een van de grootste milieurampen in de geschiedenis van de staat werd. Onderzoek bracht aan het licht dat de pijp alleen al in het eerste jaar, 2009, op 25 plekken was gesprongen. Sommige lekken waren zo heftig dat er een straal olie twintig meter de lucht in spoot. Wat zou de natuurliefhebber Teddy Roosevelt er, neerstarend vanaf die bergwand, wel van denken?

Dossier Verkiezingen VS

Gerelateerde artikelen