Internationaal8 jan '20 06:22Aangepast op 9 jan '20 10:55

Live | Iraanse raketaanval; KLM staakt vluchten boven Irak en Iran

Auteur: BNR Webredactie

KLM heeft besloten de vluchten boven Iran en Irak te staken. Dit naar aanleiding van de Iraanse raketaanval op Amerikaanse legerbases in Irak. Volgens het Pentagon zijn daar geen gewonden bij gevallen, volgens de Iraniërs zijn echter tachtig doden gevallen. De schade wordt nog geïnventariseerd. President Trump komt in de loop van de dag met een verklaring.

Lees ook | Trump legt Iran sancties op, wil dat NAVO meer doet

16:40 | Het zou raar zijn als het alleen om een technisch mankement gaat, zegt Joris Melkert, luchtvaartdeskundige van de TU Delft in BNR Spitsuur.

16:00 | Luchtvaartexperts zetten inmiddels voorzichtige vraagtekens bij de conclusies over de oorzaak van de vliegramp vanochtend met een vliegtuig van Ukraine International Airlines in Teheran. Het toestel stortte vlak na het opstijgen van de luchthaven van de Iraanse hoofdstad neer. Alle 176 inzittenden kwamen daarbij om het leven.

14.00 | De voorzitter van het Iraakse parlement veroordeelt de raketaanval op militaire bases door Iran. De Iraanse vergeldingsactie was gericht op militaire locaties in Irak waar ook Amerikaanse troepen gestald zijn.

Voorzitter Mohammed al-Halbusi noemt de aanval een schending van de Iraakse soevereiniteit. 'Wij weigeren toe te staan dat dit conflict op Iraaks grondgebied wordt uitgevochten.'

12.30 | Pro-Iraanse milities in Irak zeggen klaar te staan om aanslagen te plegen op Amerikaanse bases in het land. De commandant van de Hashed al-Shaabi militie zei woensdag dat het 'tijd is voor een Iraaks antwoord' op de raketaanval van de VS waarbij ook de tweede man van de militie omkwam.

12.15 | De Iraakse premier Adil Abdul-Mahdi zegt door Teheran te zijn gewaarschuwd over de aanval op doelen in zijn land. Ook zegt hij dat geen melding is gemaakt van slachtoffers.

De Turkse minister van Buitenlandse Zaken Mevlut Cavusoglu brengt donderdag een bezoek aan Irak om met zijn Iraakse ambtsgenoot de opgelopen spanningen tussen de VS en Iran te bespreken.

10.30 | Spanje heeft een deel van zijn troepen in Irak uit veiligheidsoverwegingen teruggetrokken naar Koeweit. Ook andere landen, waaronder Duitsland en Roemenië, trekken troepen terug uit Irak. Canada maakte dinsdag bekend dat zo'n vijfhonderd manschappen tijdelijk naar Koeweit gaan. Nederland heeft trainingsmissies in Irak stilgelegd.

Iran Air vliegt vooralsnog gewoon vanaf Schiphol op Teheran.

Luister ook | Iran dreigt met dertien vergeldingsscenario's

10.15 | Steeds meer luchtvaartmaatschappijen schorten hun vluchten naar het conflictgebied en de Golfregio op: Rusland adviseert Russische maatschappijen het gebied te mijden, Lufthansa staakt zijn directe vluchten van Frankfurt naar Teheran. Ook India en Pakistan waarschuwen hun burgers het gebied te mijden.

De Iraanse staatstelevisie toont beelden van de aanval op de Amerikaanse basis in het Iraakse Ein-al Asad
De Iraanse staatstelevisie toont beelden van de aanval op de Amerikaanse basis in het Iraakse Ein-al Asad (EPA)

De Israëlische premier Netanyahu waarschuwt iedereen die het land aanvalt en dreigt met de zwaarst denkbare vergelding.

10.00 | De Israëlische premier Netanyahu verklaart dat Israël volledig naast de VS staat.

09.45 | KLM staakt vluchten boven Irak en Iran. Verschillende vluchten naar Zuidoost-Azië en het Midden-Oosten vliegen alternatieve routes. Dat zorgt gemiddeld voor twaalf minuten extra reistijd. KLM besloot woensdagochtend tot een risico-analyse na de gebeurtenissen in het gebied. Iran vuurde in de nacht van dinsdag op woensdag raketten af op Amerikaanse doelen in Irak.

Eerder vanochtend stortte een Oekraïens passagierstoestel neer bij de Iraanse hoofdstad Teheran. Volgens Iraanse staatsmedia kwam dat door technische problemen bij het opstijgen. Geen van de 176 passagiers overleefde de crash.

De beurzen reageerden schrikachtig op de aanvallen - de koersen in Azië daalden met zo'n 1,6 procent, ook in Europa is het sentiment negatief met een half procent verlies. Olie steeg naar 69 dollar.

Wereldwijd roepen staatshoofden op tot de-escalatie.

Luister ook | Rohani en Trump lachen de EU midden in het gezicht uit

08.45 | De Iraanse geestelijk leider Ayatollah Khamenei verklaart dat de VS, Israël en 'het vijandelijke systeem' (waarmee hij waarschijnlijk het westen bedoelt) Iran's vijanden zijn en dat hervatting van het atoomdeal-overleg de positie van Amerika alleen maar zou versterken, zo meldt Reuters.

08.30 | Iran waarschuwt dat het 'nog sterker en vernietigender' zal reageren als de Verenigde Staten wraak nemen op Iran na de raketaanvallen op Amerikaanse vliegbases in Irak. Dit zegt Mohammad Bagheri, een bevelhebber van de Iraanse Revolutionaire Garde, die verantwoordelijk is voor de aanval, volgens CNN.

Volgens de Iraakse strijdkrachten zijn bij de raketaanvallen geen Iraakse militairen omgekomen. Het Iraakse leger zegt dat in totaal 22 projectielen zijn afgevuurd: 17 op de luchtmachtbasis in het Iraakse Ain al-Asad en 5 op een doel in het noordelijke Erbil, de hoofdstad van de Koerdische regio.

KLM overlegt woensdagochtend over vluchten van de luchtvaartmaatschappij boven Irak en Iran.

Iran claimt tachtig Amerikanen te hebben gedood, volgens de VS zijn er geen slachtoffers.

Weinig kans op slachtoffers

Volgens buitenlandcommentator van het Nederlands Dagblad Jan van Benthem is het nu ook een oorlog van woorden: de reactie van Trump is sussend ('all is well'), terwijl Iran van een enorme schade spreekt. Volgens Van Benthem is het aannemelijk dat er geen slachtoffers zijn: de raketten komen helemaal uit Iran en die zie je aankomen. Ten tweede werkt Amerika samen met Israël dat er een 'IJzeren Schild' op nahoudt - raketten die op bevolkt gebied terecht dreigen te komen, worden neergehaald terwijl raketten die op onbewoond gebied landen genegeerd worden. Bovendien staan er volgens Van Benthem - die beelden van neergehaalde raketten heeft gezien - overal op die bases schuilkelders.

Iran laat zijn tanden zien

Volgens docent Geopolitiek David Criekemans van de Universiteit van Antwerpen dient de Iraanse aanval vooral een binnenlands doel: laten zien dat het regime met kracht kan reageren - Iran heeft ballistische raketten én durft ze te gebruiken vanaf eigen grondgebied. Volgens Criekemans zijn er trouwens aanwijzingen dat de Amerikanen geweten hebben dat deze bases aangevallen zouden worden en dat ze daarop geanticipeerd hebben. Ondanks dat Criekemans spreekt van een natuurlijke pauze waarschuwt hij dat de kous nog niet af is: Iran is nog steeds in staat 'de macht van het getal' in Irak te gebruiken en de sjiieten in het zuiden tegen de Amerikanen te mobiliseren. Criekemans sluit ook niet uit dat er terreuraanslagen zullen komen, waarbij de Iraanse betrokkenheid minder voor de hand ligt.

Geen slachtoffers, schade valt mee

Volgens onze correspondent in Washington Jan Postma meldt het Pentagon dat geen slachtoffers zijn gevallen, ook de materiële schade viel mee. Het Pentagon liet weten goed voorbereid te zijn. Trump dreigde eerst met zware vergeldingsacties, uiteindelijk kwam hij met een tweet waarin hij zei dat alles in orde was en dat hij later een verklaring zal afgeven.

Beide partijen staan mogelijk open voor de-escalatie

'Dat klinkt alsof Trump openstaat voor de-escalatie', zegt Postma. Iran dreigde eerder met verschillende vergeldingsscenario's, later kwam de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Zarifa met een tweet waarin hij zei de Iraanse aanval als afgerond te beschouwen. Zarifa verdedigde de aanval, maar zei erbij geen escalatie te zoeken. 'Iran lijkt te zeggen: dit was onze wraak en dat biedt Trump de mogelijkheid om ook een stapje terug te doen', zegt Postma.

De tweet van Trump waarin hij aankondigt later met een verklaring te komen
De tweet van Trump waarin hij aankondigt later met een verklaring te komen

Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen